ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ «Κ»

 

Οι μοναχές που «έντυσαν» ξανά τον Μυστρά

 

Η μοναστική κοινότητα της Παντάνασσας: Aπό αριστερά, η μοναχή Ελισάβετ, η μοναχή Ακακία, η ηγουμένη Αβερκία και η μοναχή Αγνή. (Φωτογραφίες: Nίκος Κοκκαλιάς)

 

Το «Κ» μπαίνει πρώτο στο αναστηλωμένο Ανάκτορο των Δεσποτών, στον αρχαιολογικό χώρο του Μυστρά, και παρουσιάζει τις 22 ενδυμασίες με τις οποίες η Αγνή και η Ελισάβετ της Παντάνασσας ζωντανεύουν την αυτοκρατορική ατμόσφαιρα της Καστροπολιτείας

 

Μαργαρίτα Πουρνάρα, 19.8.2026

«Τι να σου πρωτοπώ για να σε βάλω στο mood των ενδυμασιών που φτιάξαμε;» με ρωτάει η μοναχή Αγνή της Παντάνασσας. Το μαύρο ράσο και το μαφόριό της αφήνουν ακάλυπτα μόνο τα χέρια και ένα μέρος του προσώπου της. Ακούγοντάς την κάποιος να μιλάει, μπορεί όντως να μπει σε mood ταξιδιού στον χρόνο, όταν στον Μυστρά ζούσαν οι αυτοκράτορες, οι δεσπότες, οι ευγενείς, οι καλλιτέχνες και οι λόγιοι στην τελευταία αναλαμπή της χιλιόχρονης αυτοκρατορίας.

 

Η ίδια μαζί με τη μοναχή Ελισάβετ έραψαν και κέντησαν 22 βυζαντινής έμπνευσης φορεσιές, εκ των οποίων οι 19 παρουσιάζονται ως περιοδικά εκθέματα στην περίφημη Αίθουσα του Θρόνου του παλατιού. Είναι τόσο εντυπωσιακές και περίτεχνες, που θαμπώνουν τους επισκέπτες. Είναι και ασήκωτες, όπως πληροφορούμαι, από τα κεντίδια…

 

Ωστόσο, ο ανάπλους της Αγνής στο παρελθόν της Καστροπολιτείας μπορεί ανά πάσα στιγμή να διακοπεί. Ξαφνικά, η αφήγησή της μεταπηδά στην αγάπη που είχε από μικρή για την τζαζ –μια αγάπη που την οδήγησε να μάθει ντραμς–, στον Μάιλς Ντέιβις, τον οποίο είχε δει στον Λυκαβηττό, στον Χέρμπι Χάνκοκ στο Παλλάς. Κι έπειτα, στην Αθήνα, όπου μεγάλωσε, και στις σπουδές στις θετικές επιστήμες που ετοιμαζόταν να ακολουθήσει στη Γερμανία.

 

Το ένδυμα της αυτοκράτειρας Ελένης Δραγάση.

 

«Ένα αίσθημα σχεδόν ερωτικό»

 

Όλα αυτά, βέβαια, συνέβησαν προτού πατήσει η ίδια το πόδι της στον ιστορικά φορτισμένο τόπο και στη μονή, που έμελλε να αλλάξει την πορεία της ζωής της. «Ένιωσα εδώ την παρουσία της Παναγίας, ένα αίσθημα σχεδόν ερωτικό, που με οδήγησε στην απόφαση να φορέσω τα ράσα», ομολογεί. Γεννημένη το 1969, συμπληρώνει φέτος 37 χρόνια στην Παντάνασσα και είναι μία από τις τέσσερις μοναχές της σημερινής κοινότητας. Μαζί της ζουν η Ελισάβετ, που ήρθε σε νεαρή ηλικία από την τότε κομμουνιστική Βουλγαρία, και οι δύο μεγαλύτερες Λάκαινες, η γερόντισσα Ακακία και η ηγουμένη Αβερκία. Οι τέσσερις γυναίκες συνεχίζουν μια μοναστική παράδοση που διακόπηκε στα Ορλωφικά του 1770, όταν Τουρκαλβανοί κατέλαβαν και κατέστρεψαν τον Μυστρά. Η μονή ξαναζωντάνεψε το 1855 και έκτοτε φιλοξένησε σημαντικές γυναικείες προσωπικότητες, καθεμία από τις οποίες συνέβαλε με τον δικό της τρόπο στη διάσωση των βυζαντινών σπαραγμάτων. Όλες τους είχαν βαθιά επίγνωση της ιστορικής και πολιτισμικής αξίας του τόπου μέσα στον οποίο είχε χτιστεί η Παντάνασσα.

 

Οι μόνες ψυχές σε μια «νεκρή πολιτεία»

 

Έβαλαν πόρτες και παράθυρα σε ναούς που βρίσκονταν στο έλεος του καιρού και του χρόνου, προσπάθησαν να συντηρήσουν αγιογραφίες και να συνδράμουν το έργο των ειδικών. Έτσι, πλέον, η μονή λειτουργεί ως ακοίμητος φρουρός της Ιστορίας. Αν, μάλιστα, το καλοσκεφτεί κανείς, οι μοναχές είναι σήμερα οι μόνες ψυχές που κατοικούν σε μια «νεκρή πολιτεία», όπως χαρακτηρίστηκε ο Μυστράς από το ίδιο το κράτος το 1921. Μαζί με τους φύλακες αφουγκράζονται το θρόισμα του ανέμου ανάμεσα στα ερείπια, ακούν τα πουλιά και τα τζιτζίκια, αγναντεύουν την απέραντη θέα προς τον ορίζοντα. Στην κορυφή του λόφου βρίσκεται το κάστρο του Μυζηθρά, χτισμένο το 1249 από τον Φράγκο Γουλιέλμο Β΄ Βιλλεαρδουίνο, το οποίο πέρασε στα χέρια των Βυζαντινών λίγα χρόνια αργότερα (1262). Γύρω από το παλάτι, στο οποίο οι Καντακουζηνοί και οι Παλαιολόγοι πρόσθεσαν πτέρυγες, χτίστηκαν σταδιακά ναοί, μονές και αρχοντικές κατοικίες. Ανάμεσά τους και η Παντάνασσα, το τελευταίο θρησκευτικό μνημείο που ανεγέρθηκε στον Μυστρά. Για ένα διάστημα, η Καστροπολιτεία εξελίχθηκε στο σημαντικότερο διοικητικό, οικονομικό και πνευματικό κέντρο του Μοριά. Από εκεί έμελλε να αναχωρήσει ο Κωνσταντίνος Παλαιολόγος, ο «μαρμαρωμένος βασιλιάς», που στέφθηκε αυτοκράτορας το 1449 και έπεσε μαχόμενος κατά την Άλωση το 1453.

 

Μετά την Άλωση της Πόλης, ο Μωάμεθ έφτασε το 1460 με την πολύχρωμη στρατιά του για να βάλει τέλος σε αυτόν τον θύλακο, που αποτελούσε σημείο όπου συναντιούνταν τα πιο ενδιαφέροντα στοιχεία του Βυζαντίου και της Δύσης. Αργότερα, το 1825, ο Ιμπραήμ με τα στρατεύματά του τον λεηλάτησε και τον κατέκαψε, αλλοιώνοντας τη μορφή του. Οι τοίχοι και οι τρούλοι, ωστόσο, έστεκαν πεισματικά όρθιοι έως τη δεκαετία του 1930, οπότε ο Αναστάσιος Ορλάνδος ξεκίνησε πρώτος εργασίες αναστήλωσης στον Μυστρά.

 

Το αποκατεστημένο ανάκτορο εντυπωσιάζει με την κλίμακα και τη μεγαλοπρέπειά του.

 

Ένα παλάτι μοναδικό

 

Χρειάστηκε, όμως, να περάσουν περίπου 90 χρόνια, να επενδυθούν κρατικά, κοινοτικά και χορηγικά κονδύλια, να εργαστούν εκεί γενιές αρχαιολόγων, συντηρητών, αναστηλωτών και εργατών και να ξεπεραστούν πολλά τεχνικά προβλήματα. Ομολογουμένως, η υπουργός που έδωσε μεγαλύτερη βαρύτητα στο έργο από όλους τους προκατόχους της ήταν η Λίνα Μενδώνη, η οποία το έθεσε ως προσωπικό της στοίχημα ο αρχαιολογικός χώρος, με τα σπουδαία μνημεία του, να ανοίξει ολοκληρωμένος και πλήρως προσβάσιμος στο κοινό τον Μάιο του 2026.

 

Εκτείνεται σε 200 στρέμματα, από το κάστρο στην κορυφή έως τη μία από τις δύο εισόδους, στα ριζά του λόφου. Δεσπόζει, βέβαια, το παλάτι. Παραμένει το μοναδικό βυζαντινό ανάκτορο που σώζεται στην ολότητά του, ενώ ούτε στην Κωνσταντινούπολη υπάρχει αντίστοιχο που να διατηρείται, όπως αυτό, σε τρεις ορόφους.

 

Στον χώρο, στα μνημεία, καθώς και στις μόνιμες και στις περιοδικές εκθέσεις μάς ξενάγησε η έφορος Αρχαιοτήτων Λακωνίας Ευαγγελία Πάντου. Ο επισκέπτης εισέρχεται πράγματι σε μια χρονοκάψουλα, μέσα στην οποία αντιλαμβάνεται το μεγαλείο του βυζαντινού πολιτισμού, διαισθάνεται το πόσο μαεστρικά ισορροπούσε ανάμεσα στην Ανατολή και τη Δύση και διαπιστώνει το εύρος της γεωγραφικής επιρροής του: στον βυζαντινό και οθωμανικό Μυστρά βρίσκει κανείς τεκμήρια ακόμη και από το Ιράν.

 

Σταθήκαμε με ενδιαφέρον μπροστά σε ένα μικρό πιρούνι με τον δικέφαλο αετό στη λαβή. Σήμερα δεν μας κάνει εντύπωση, όταν όμως κατασκευάστηκε, ήταν ένα άγνωστο αντικείμενο για τις Αυλές της Δύσης, οι ηγεμόνες των οποίων έτρωγαν με τα χέρια. Εντυπωσιακή είναι και η επιβλητική Αίθουσα του Θρόνου, με έναν μικρό εξώστη για τους μουσικούς, ώστε να συνοδεύουν με μελωδίες την αναγγελία των ξένων αντιπροσωπειών και να τέρπουν δεσπότες και αυτοκράτορες. Η Ευαγγελία Πάντου μάς εξηγούσε ότι, πέρα από την ακοή, ενεργοποιούνταν και οι άλλες αισθήσεις: η μυρωδιά του λιβανιού, ο υποφωτισμός της αίθουσας και οι ήχοι συνέβαλλαν στη μυστηριακή μεγαλοπρέπεια της Αυλής των δεσποτών του Μυστρά.

 

Στην Αίθουσα του Θρόνου εκτίθενται σε περιοδικό αφιέρωμα 19 από τις 22 φορεσιές.

 

Εκεί, στην πλέον περίβλεπτη θέση, παρουσιάζονται οι ενδυμασίες των μοναχών της Παντάνασσας, κύρια εκθέματα του αφιερώματος Το φως της Αυλής. Απείκασμα ενδόξου περιβολής. Αποτελούν πράγματι μια σπουδαία εισαγωγή για τον επισκέπτη, καθώς μέσα από τα ενδύματα μπορεί αίφνης να σχηματίσει τη μορφή υπαρκτών προσώπων, όπως αρχόντισσες, δωρήτριες, αφιερώτριες, λόγιες, μέλη του αρχοντολογίου αλλά και της αυτοκρατορικής οικογένειας. Βλέπει τι φορούσαν αυτοκράτορες όπως ο Μανουήλ Β΄, ο Ιωάννης Η΄ ή ο Κωνσταντίνος ΙΑ΄ Παλαιολόγος, η αυτοκράτειρα Ελένη Δραγάση, οι δεσπότες και οι σύζυγοί τους, οι οποίες ονομάζονταν, σύμφωνα με την εθιμοτυπία της εποχής, «βασίλισσες».

 

«Το δικό μας δώρο στον Μυστρά»

 

Πώς, όμως, δύο ταπεινές μοναχές, χωρίς προηγούμενη πείρα, κατάφεραν να δημιουργήσουν ένα τέτοιο corpus ενδυμάτων; Εντυπωσίασαν ακόμη και τους εξειδικευμένους ενδυματολόγους της Εθνικής Λυρικής Σκηνής, οι οποίοι κλήθηκαν να κάνουν ορισμένες προσαρμογές, ώστε τα ενδύματα να μετατραπούν σε εκθέματα και να τελειοποιηθεί η μορφή τους.

 

«Ζώντας επί 37 χρόνια στον Μυστρά, βίωσα από κοντά τις προσπάθειες φωτισμένων ανθρώπων. Ανάμεσά τους ο αρχιτέκτονας και συντηρητής Στέφανος Σίνος, ομότιμος καθηγητής του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου, ο οποίος, ως πρόεδρος της Επιστημονικής Επιτροπής Αποκατάστασης, εργάστηκε σκληρά επί δεκαετίες, αλλά και η βυζαντινολόγος Ντούλα Μουρίκη. Ακόμη και τις προσπάθειες των ταπεινών εργατών, που κουβαλούσαν τα υλικά και μοχθούσαν κάτω από τον ήλιο», λέει η Αγνή. «Ζήσαμε τον κόπο, την αγωνία και το μεράκι τους να αναστήσουν έναν κόσμο που χάθηκε, αλλά δεν πέθανε, αφού είχε αφήσει πίσω του υλικά κατάλοιπα. Θελήσαμε κι εμείς, με τη σειρά μας, να κάνουμε ένα δώρο στον Μυστρά», συμπληρώνουν μαζί με την Ελισάβετ.

Οι ψηφιακές αναπαραστάσεις είναι βοηθητικές για να ξεναγηθεί κανείς.

 

Ήξεραν, λοιπόν, να ράβουν; «Ούτε κουμπί. Μας είχε κακομάθει η ηγουμένη, η οποία γνώριζε ραπτική και μας φρόντιζε περισσότερο κι από το αν ήμασταν κόρες της. Η αλήθεια είναι πως ξεκινήσαμε διαφορετικά. Το 2018 εμπνευστήκαμε κάτι που αποκαλέσαμε “βελουδογραφίες”. Αρχίσαμε, δηλαδή, να ζωγραφίζουμε πάνω στο βελούδο ιστορικά πρόσωπα από το παρελθόν του Μυστρά, αντλώντας έμπνευση από τις τοιχογραφίες. Το βελούδο, όμως, είναι ιδιότροπο ως υλικό και χρειάστηκε μεγάλη προσπάθεια για να πετύχουμε ένα καλό αποτέλεσμα», εξηγεί η Αγνή.

 

«Ήταν κάτι σαν προσευχή…»

 

«Ώσπου μέσα στην πανδημία, μου ήρθε μια ιδέα», συνεχίζει. «Γιατί αυτά τα δισδιάστατα έργα να μη μεταφέρονταν στο ύφασμα; Αυτό, όμως, απαιτούσε διαφορετική, πιο ολοκληρωμένη προσέγγιση. Δεν μπορούσαμε να κάνουμε του κεφαλιού μας ή να βγάλουμε από τη φαντασία μας πώς θα ήταν τα βυζαντινά ενδύματα, τη στιγμή που υπήρχαν άρτιες επιστημονικές μελέτες. Πολύ περισσότερο, αφού θέλαμε να παρουσιάσουμε τη δουλειά μας σε αρχαιολόγους, οι οποίοι θα μας έκριναν με διαφορετικά μέτρα και σταθμά».

 

»Ξεκινήσαμε από το μηδέν. Πήραμε σύνεργα και ραπτομηχανή και η ηγουμένη μάς έμαθε ορισμένα πράγματα. Βέβαια, και για τις βελουδογραφίες είχαμε στηριχθεί σε αγιογραφίες από τους ναούς του Μυστρά. Αυτό, πάντως, δεν ήταν αρκετό, γιατί από την εικόνα και μόνο, ιδίως όταν είναι μισοσβησμένη, δεν μπορείς να βγάλεις ασφαλή συμπεράσματα. Χρειαζόταν, λοιπόν, μελέτη και έρευνα, ώστε η Ελισάβετ, που έχει καλό χέρι, να κάνει τα αρχικά σχέδια και ύστερα να δημιουργήσουμε τα ενδύματα. Εντοπίζαμε αρχαιολογικές μελέτες, διδακτορικές διατριβές και άλλες εργασίες πάνω στο θέμα και τις διαβάζαμε. Η μαθητεία ήταν δύσκολη και η πράξη ακόμη δυσκολότερη. Ήταν κάτι σαν προσευχή, που απαιτούσε προσήλωση και συγκέντρωση. Μερικές φορές μάς έπιαναν και τα κλάματα, αλλά δεν το βάζαμε κάτω. Είχαμε τον στόχο μας», υπογραμμίζει η Αγνή, η οποία είχε γνωρίσει και τον Γιάννη Τσαρούχη στον Μυστρά.

 

«Δεν μπορούσαμε να βγάλουμε από τη φαντασία μας πώς θα ήταν τα βυζαντινά ενδύματα, τη στιγμή που υπήρχαν άρτιες επιστημονικές μελέτες», λέει η μοναχή Αγνή.

 

Η γερόντισσα Αβερκία, που παρακολουθούσε τη συζήτηση, συμπλήρωνε ότι τον θυμόταν να «προσκυνά» όλους τους ναούς. Ο ζωγράφος είχε εργαστεί με τον δάσκαλό του, Φώτη Κόντογλου, ο οποίος γνώριζε από πρώτο χέρι τους εικονογραφικούς θησαυρούς της Παντάνασσας.

Η ενδυματολόγος και σκηνογράφος, υπεύθυνη του Ενδυματολογικού Τμήματος της ΕΛΣ, Τότα Πρίτσα.

 

«Μπήκαμε στον κόσμο των Βυζαντινών»

 

Ποιοι υπήρξαν, τελικά, οι μέντορες των δύο μοναχών, πέρα από την ηγουμένη που τους δίδαξε την τέχνη του γαζιού; «Πρώτο μας στήριγμα ήταν η αρχαιολόγος Παρή Καλαμαρά, η οποία εργαζόταν τότε στην Εφορεία Αρχαιοτήτων Λακωνίας. Ειδικεύεται στις ενδυμασίες εκείνης της περιόδου και μας έδωσε τα φώτα της. Ύστερα στάθηκαν στο πλευρό μας η Κύπρια πανεπιστημιακός Μαρία Παρανή, διακεκριμένη βυζαντινολόγος και ιστορικός της τέχνης, καθώς και η Μελίτα Εμμανουήλ, ιστορικός τέχνης και ομότιμη καθηγήτρια της Σχολής Αρχιτεκτόνων του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου. Μας βοήθησαν πολύ: έκαναν παρατηρήσεις πάνω στις δημιουργίες μας και μας διόρθωναν χωρίς να μας αποθαρρύνουν.

 

Τίποτε από όσα φτιάξαμε δεν έγινε χωρίς τεκμηρίωση. Κάθε ένδυμα παραπέμπει σε κάποια πηγή, είτε πρόκειται για αγιογραφία, είτε για βιβλιογραφική αναφορά, είτε για μουσειακή συλλογή. Δεν μπορείς απλώς να δεις μια απεικόνιση και να την ξεπατικώσεις. Έτσι κι αλλιώς, δεν επιτρέπεται να κάνεις πιστές αντιγραφές. Οφείλεις να συγκεντρώσεις μια πλειάδα διαφορετικών στοιχείων, ώστε να αντιληφθείς το ένδυμα στην ολότητά του και, κυρίως, να κατανοήσεις τη σημασία του. Τα βυζαντινά ενδύματα ήταν ραμμένα με τέτοιο τρόπο και από τέτοια υλικά ώστε να δηλώνουν αμέσως την ιεραρχία και την κοινωνική θέση εκείνου που τα φορούσε. Ενσωμάτωναν συμβολισμούς με τεράστια σημασία», σημειώνουν οι δύο μοναχές.

 

«Σταδιακά, μέσα από το ένδυμα μπήκαμε στον κόσμο των Βυζαντινών. Ήταν μια πύλη εισόδου σε εκείνη την εποχή· καταλάβαμε πράγματα που προηγουμένως δεν μπορούσαμε καν να φανταστούμε. Κάθε μικρή λεπτομέρεια είχε τεράστια σημασία. Το πορφυρό χρώμα, για παράδειγμα, αποτελεί από μόνο του ένα ολόκληρο κεφάλαιο. Το ίδιο και το βελούδο, που ήρθε από τη Βενετία».

 

Η Ευαγγελία Πάντου, έφορος Αρχαιοτήτων Λακωνίας.

 

Και πώς καλύφθηκε το κόστος των πρώτων υλών, που ήταν αρκετά υψηλό; «Ήδη από την αρχή γνώριζα ότι θα χρειαζόμασταν χρήματα. Εξασφάλισα την άδεια της ηγουμένης και πούλησα προσωπική περιουσία». Κάθε τόσο, η Αγνή ανέβαινε στην Αθήνα για να αγοράσει τα απαραίτητα υλικά. «Έγινα κι εγώ ειδική, από τις χάντρες μέχρι τα υφάσματα. Το πρώτο μας ολοκληρωμένο ένδυμα κατασκευάστηκε το 2020. Μέχρι σήμερα έχουμε σημειώσει πολύ μεγάλη πρόοδο. Πρώτα εξετάζουμε την τοιχογραφία και μελετάμε τη σχετική βιβλιογραφία. Έπειτα αναζητούμε και άλλες πηγές για το ίδιο ένδυμα, σε κάποιον άλλο ναό ή σε μουσείο. Στη συνέχεια κάνουμε το σχέδιο και ύστερα αρχίζουμε να ράβουμε. Κάθε φορεσιά απαιτεί μήνες δουλειάς, ενώ οι αυτοκρατορικές χρειάστηκαν έναν ολόκληρο χρόνο για να κεντηθούν. Φανταστείτε ότι καθεμία ζυγίζει περίπου δέκα κιλά». Αξίζει να σημειωθεί ότι, καθώς η Μονή της Παντάνασσας βρίσκεται περίπου στη μέση του λόφου του Μυστρά, όλες οι προμήθειες φτάνουν εκεί με το γαϊδουράκι, τον περίφημο Κίτσο τον Μανιάτη.

 

Τα πρώτα επίσημα πρόσωπα που είδαν το έργο των μοναχών ήταν ο Λάκων υφυπουργός Εθνικής Άμυνας Θανάσης Δαβάκης, ο οποίος τις επισκέπτεται συχνά, και η τέως Πρόεδρος της Δημοκρατίας Κατερίνα Σακελλαροπούλου. Κατά τη διάρκεια της θητείας της είχε ξεναγηθεί επισήμως στον Μυστρά και είχε παροτρύνει τις μοναχές να δημοσιοποιήσουν τη δουλειά τους. Αποφασιστικότερο ρόλο, ωστόσο, έπαιξε η επαφή που έκαναν οι ίδιες με την τότε διευθύντρια Αρχαιοτήτων του υπουργείου Πολιτισμού, Ολυμπία Βικάτου, και με τη Λίνα Μενδώνη. Η υπουργός, άλλωστε, επέβλεπε προσωπικά το έργο στον Μυστρά, πραγματοποιώντας τακτικές επισκέψεις, και αντιλήφθηκε αμέσως ότι οι ενδυμασίες μπορούσαν να αποτελέσουν τον πυρήνα μιας περιοδικής έκθεσης για τα εγκαίνια.

 

«Κοπίασε πραγματικά για να δει ολοκληρωμένα τα έργα στην Καστροπολιτεία, ξεπέρασε εμπόδια και προβλήματα και ηγήθηκε της προσπάθειας. Πίστεψε σε εμάς από την πρώτη στιγμή και φρόντισε το αποτέλεσμα των κόπων μας να φτάσει έως την Εθνική Λυρική Σκηνή», λένε οι μοναχές, οι οποίες δώρισαν τις φορεσιές στο κράτος.

 

Η αδελφή Ελισάβετ με την αδελφή Αγνή, που δεν ήξεραν να ράβουν ούτε κουμπί, αλλά έκαναν θαύματα με τα χέρια τους για να τιμήσουν το παρελθόν του Μυστρά.

 

«Αποτέλεσμα υψηλής αισθητικής και ιστορικής αξίας»

 

Γνωρίζοντας ότι τα ενδύματα χρειάζονταν και το «χέρι» ειδικών, η Λίνα Μενδώνη επικοινώνησε με τον καλλιτεχνικό διευθυντή της Εθνικής Λυρικής Σκηνής, Γιώργο Κουμεντάκη, ο οποίος συγκρότησε ομάδα εργασίας με επικεφαλής την έμπειρη Τότα Πρίτσα. Η υπεύθυνη του Ενδυματολογικού Τμήματος και των κοστουμιών της ΕΛΣ (τη δουλειά της οποίας θαυμάσαμε τον Ιούνιο στην Επίδαυρο, στη Μήδεια του Κερουμπίνι, έργο που είχε πρωτοπαρουσιαστεί από την ΕΛΣ το 1961 με τη Μαρία Κάλλας) ανέλαβε να επεξεργαστεί τις δημιουργίες των μοναχών.

 

«Ομολογώ πως εντυπωσιάστηκα από την προσήλωσή τους στη δημιουργία των ενδυμάτων», σχολιάζει. «Η έκθεση αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα του τρόπου με τον οποίο η συνεργασία διαφορετικών φορέων μπορεί να οδηγήσει σε ένα αποτέλεσμα υψηλής αισθητικής και ιστορικής αξίας», τονίζει, αναφερόμενη στη συνεργασία του υπουργείου Πολιτισμού με την Εθνική Λυρική Σκηνή.

 

«Τα κοστούμια δημιουργήθηκαν από τις μοναχές. Η δική μας συμβολή επικεντρώθηκε στην ενδυματολογική ολοκλήρωση των εκθεμάτων. Με την προσθήκη κατάλληλων εσωτερικών υλικών, βάσεων στήριξης και τεχνικών διαμόρφωσης, αποδόθηκαν οι σωστοί όγκοι, οι γραμμές και η φυσική πτώση των ενδυμάτων, ώστε οι ιστορικές μορφές να παρουσιαστούν με πληρότητα και αισθητική αρτιότητα. Οι επεμβάσεις αυτές δεν αλλοίωσαν την αρχική δημιουργία, αλλά ανέδειξαν το έργο των μοναχών και το ολοκλήρωσαν μουσειολογικά και ενδυματολογικά. Η συνεργασία αυτή αποδεικνύει ότι, όταν η πολιτεία, οι πολιτιστικοί φορείς και η μοναστηριακή κοινότητα εργάζονται με κοινό στόχο, το αποτέλεσμα μπορεί να αποτελέσει πρότυπο ανάδειξης της πολιτιστικής μας κληρονομιάς», επισημαίνει στο «Κ».

Η Καστροπολιτεία εκτείνεται σε 200 στρέμματα από την κορυφή, όπου βρίσκεται το κάστρο που έχτισε ο Βιλλεαρδουίνος, έως τα ριζά του λόφου του Μυζηθρά – Μυστρά.

 

Ο καλλιτεχνικός διευθυντής της ΕΛΣ, από την πλευρά του, παρατηρεί ότι η προσέγγιση των μοναχών μπορεί να ιδωθεί ως μια μετάβαση από το «βίωμα» στην «αναπαράσταση», σε ένα ποιητικό δίπολο ανάμεσα στην ιστορική αλήθεια και την καλλιτεχνική ερμηνεία.

 

Ποιο ήταν, τελικά, το κίνητρο της Αγνής και της Ελισάβετ ώστε να αφιερώσουν στα ενδύματα τόσο κόπο, χρόνο, χρήματα, προσευχή και ενέργεια; «Εμείς όλοι είμαστε άνθρωποι του κάτω κόσμου. Θα φύγουμε και θα ξεχαστούμε. Εκείνοι, όμως, που πάτησαν, έζησαν, πολέμησαν και πέθαναν στο ιερό χώμα του Μυστρά άξιζαν έναν φόρο τιμής. Το ίδιο και όλοι όσοι εργάστηκαν επί δεκαετίες προκειμένου αυτός ο χώρος να αναδειχθεί και να τον χαίρονται οι επισκέπτες. Γι’ αυτούς δημιουργήσαμε τα ενδύματα, αλλά και για όλους εκείνους που θα έρθουν να τα δουν από κοντά και θα πλάσουν με τη φαντασία τους το μεγαλείο της Καστροπολιτείας».

ΓΥΝΑΙΚΕΙΑ ΙΕΡΑ ΜΟΝΗ ΠΑΝΑΓΙΑΣ ΠΑΝΤΑΝΑΣΣΗΣ

ΜΥΣΤΡΑ ΛΑΚΩΝΙΑΣ

Ἡ γυναικεία Ἱερὰ Μονὴ Παναγίας Παντανάσσης Μυστρᾶ ἀποτελεῖ τὴν ἱστορικῶς παλαιότερη Ἱ. Μονὴ τῆς Ἐκκλησίας Γ.Ο.Χ. Ἑλλάδος.

Ὁ περίφημος Ναὸς τῆς Παντανάσσης κτίσθηκε τὸ 1428 ἀπὸ τὸν Ἰωάννη Φραγγόπουλο, Πρωτοστράτορα (ἀνώτατο ἀξιωματοῦχο τῆς βυζαντινῆς αὐλῆς) στὸ Δεσποτάτο τοῦ Μυστρᾶ τῆς ἐποχῆς τῶν Παλαιολόγων.

Τὴν ἴδια ἐποχὴ ὁ Ναὸς τοιχογραφήθηκε μὲ ἐξαιρετικῆς ποιότητος ἁγιογραφίες, ἀπὸ εἰκονογραφικὸ ἐργαστήριο, προερχόμενο, πιθανῶς, ἀπὸ τὴν Βασιλεύουσα Κωνσταντινούπολη.

Ἡ Μονὴ τῆς Παντανάσσης πυρπολήθηκε τὸ 1825, κατὰ τὴν εἰσβολὴ τοῦ Ἰμπραὴμ στὴν Πελοπόννησο πρὸς καταστολὴ τῆς ἑλληνικῆς ἐπαναστάσεως. Ἔκτοτε καὶ μέχρι τὸ 1860 περίπου παρέμεινε ἔρημη. Τὸ ἔτος αὐτὸ κατοίκησε στὸν χῶρο ἡ κόρη τοῦ ἀγωνιστοῦ τῆς Ἐπαναστάσεως τοῦ 1821 στρατηγοῦ Παναγιώτη Γιατράκου (1780-1851) ἡ εὐλαβεστάτη Πηγή. Μὲ ἐνέργειές της κτίσθηκαν ἐκ νέου τὰ κατεστραμμένα κτήρια καὶ δημιουργήθηκε γυναικεία μοναστικὴ ἀδελφότητα.

Μετὰ τὴν κοίμησή της ἀνεδείχθη Ἡγουμένη τῆς Μονῆς ἡ Γερόντισσα Εὐσεβία (Γιατράκου), γόνος τῆς ἴδιας ἀρχοντικῆς οἰκογενείας, ἡ ὁποία, μαζὶ μὲ τὴν ἀδελφή της μοναχὴ Παϊσία ἐργάσθηκε ἀόκνως γιὰ τὴ στερέωση καὶ τὴν πρόοδο τῆς ἀδελφότητος τῆς Μονῆς.

Ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τῆς Ἡγουμένης Εὐσεβίας ἔλαβε χώρα ἡ ἄθεσμος εἰσαγωγὴ τοῦ Νέου Ἡμερολογίου στὴν Ἐκκλησία τῆς Ἑλλάδος (1924). Ἡ ἀδελφότητα τῆς Μονῆς δὲν ἀπεδέχθη τὴν καινοτομία καὶ οὐδέποτε ὑπήχθη στὴν νεοημερολογιτικὴ «Ἐκκλησία», παραμείνασα «ἐν οἷς ἔμαθε καὶ ἐπιστώθη».

Ἡ μακαριστὴ Γερόντισσα Εὐσεβία εἶχε στενὴ πνευματικὴ σχέση μὲ τὸν τότε Ἱερομόναχο, μετέπειτα Ἐπίσκοπο Βρεσθένης καὶ κατόπιν Ἀρχιεπίσκοπο Ἀθηνῶν & πάσης Ἑλλάδος Ἅγιο Ματθαῖο (Καρμπαδάκη †1950). Μάλιστα ὁ Ἅγιος ἐπιθυμοῦσε νὰ ἱδρύσει γυναικεία Μονὴ στὸ Μυστρᾶ, πράγμα ποὺ δὲν κατόρθωσε λόγῳ τῆς ἀρχαιολογικῆς σημασίας τῆς περιοχῆς.

Μετὰ τὴν κοίμηση τῆς Ἡγουμένης Εὐσεβίας τὸ 1945, τὴν ἡγουμενία ἀνέλαβε ἡ Γερόντισσα Πελαγία (†1985), μία γλωσσομαθὴς καὶ ἐξαιρετικῶς μορφωμένη μοναχή, τῆς ὁποίας ἡ ὁσιότητα, ἡ καλλιέργεια καὶ ἡ δημιουργικὴ δραστηριότητα συνετέλεσε κατὰ πολὺ στὴ συντήρηση καὶ ἀνάδειξη τῆς Μονῆς, τόσο ὡς μοναστικοῦ ἱδρύματος, ὅσο καὶ ὡς πολιτιστικοῦ μνημείου.

Τὸ 1989 τὴν ἡγουμενία ἀνέλαβε ἡ Γερόντισσα Καλλινίκη (Χρηστάκου †1990), μία σπάνια χαρισματικὴ προσωπικότητα. Ὑπῆρξε ζωγράφος, ἁγιογράφος, φωτογράφος καὶ συντηρήτρια ἔργων τέχνης. Συνεργάσθηκε μὲ πολλοὺς ζωγράφους καὶ βυζαντινολόγους καθηγητές, ἰδίως μὲ τὸν γνωστὸ καὶ σπουδαῖο συγγραφέα καὶ ἁγιογράφο Φώτη Κόντογλου (†1965), γιὰ τὴ στερέωση καὶ τὸν καθαρισμὸ τῶν ὑπέροχων τοιχογραφιῶν σὲ πολλοὺς Βυζαντινοὺς Ναοὺς τοῦ Μυστρᾶ.

Μετὰ τὴν κοίμηση αὐτῆς, χρέη προεστώσης ἀνέλαβε ἡ Μοναχὴ Ἀβερκία (Νικόλαρου), ἡ ὁποία καὶ ἀνεδείχθη Ἡγουμένη τῆς Μονῆς τὸ 1997, ἐνθρονισθεῖσα ὑπὸ τοῦ μακαριστοῦ Ἀρχιεπισκόπου Ἀθηνῶν & πάσης Ἑλλάδος κυροῦ Ἀνδρέου (†2005).

Από την ημέρα της εκλογής και αναδείξεως της νυν Ηγουμένης της Μονής Παντανάσσης Μυστρά, Γεροντίσσης Αβερκίας μοναχής, το έτος 1997. Στη φωτό διακρίνονται: καθήμενος ο αλήστου μνήμης αγιώτατος Αρχιεπίσκοπος Αθηνών και τότε τοποτηρητής της Επισκοπής Βρεσθένης κυρός Ανδρέας (+2005), όπισθεν η νεοεκλεγείσα Ηγουμένη Γερόντισσα Αβερκία, αριστερά ο τότε Πρεσβύτερος π. Ευστάθιος Τουρλής, Νομικός και Θεολόγος, εκ δεξιών ο Πρεσβύτερος π. Δημήτριος Τσαρκατζόγλου, Πνευματικός της Αδελφότητος και ο Θεολόγος και σύμβουλος του αειμνήστου Αρχιεπισκόπου Δημήτριος Κάτσουρας.

Ἡ Μονὴ Παντανάσσης ἀποτελεῖ ἰδιοκτησία τῆς Ἀρχαιολογικῆς Ὑπηρεσίας.

Ἡ ἀδελφότητα, τὰ μέλη τῆς ὁποίας εἶναι παραλλήλως καὶ διορισμένοι φύλακες ἀρχαιοτήτων, χρησιμοποιεῖ τὴν πτέρυγα τῶν κελλιῶν καθὼς καὶ τὸ Παρεκκλήσιο τοῦ Ἁγίου Παντελεήμονος.

Ἡ Μονὴ διαθέτει ἕνα μετόχιο μὲ Ἱερὸ Ναὸ στὴν πόλη τῆς Σπάρτης, ἐπὶ τῆς ὁδοῦ Μενελάου 86, γνωστὸ ὡς «Προσκύνημα Παναγίας Ἐλεούσης».

Ἡ ἐπίσκεψη στὴ Μονὴ γίνεται μὲ εἰσιτήριο ἀπὸ τὴν εἴσοδο τοῦ Ἀρχαιολογικοῦ χώρου τοῦ Μυστρᾶ καὶ σύμφωνα μὲ τὸ ὡράριο τῆς Ὑπηρεσίας.

Πηγή: https://www.church-goc.gr/

 

Ἡ πανήγυρις τῆς ἱστορικῆς

Δεσποτικῆς Ἱερᾶς Μονῆς Μεταμορφώσεως τοῦ Σωτῆρος,

 Κουβαρᾶ Ἀττικῆς

Μικρή γεύση της πνευματικής πανδαισίας που βιώσαμε στην ολονύκτιο Αγρυπνία της πανηγυρίζουσας Μονής Μεταμορφώσεως του Σωτήρος στον Κουβαρά Αττικής (6/19.8.2026).

 

Αυτή την Αγρυπνία την περιμένουμε πολλοί φιλακόλουθοι πιστοί έναν ολόκληρο χρόνο, κάθε χρόνο. Στην πανηγυρίζουσα ανδρώα Ιερά Κοινοβιακή Μονή Μεταμορφώσεως Σωτήρος, Κουβαρά Αττικής. Η ολονυκτία ξεκινάει στις 9 μ.μ. (προηγείται η τέλεση Ευχελαίου) και ολοκληρώνεται γύρω στις 6 - 7 το πρωΐ.

Με τη συμμετοχή δεκάδων πιστών, μεταξύ των οποίων αρκετοί νέοι. Εφέτος, παρατήρησα και αρκετά παιδιά που ο πατέρας τους τα έφερε μαζί του για να ζήσουν αυτή την όμορφη πνευματική εμπειρία.

Κορυφαία στιγμή η λιτή, με τη λιτανεία της ιεράς Εικόνος πέριξ του περίλαμπρου Καθολικού της Μονής, μέσα στη νυκτερινή σιγαλιά και υπό το φώς μόνο των κεριών, που κρατούσαν οι κληρικοί, οι μοναχοί και οι λαϊκοί, και των αστεριών του ουρανού.

Συμμετείχαν πέντε Αρχιερείς, δεκάδα ιερομονάχων και πρεσβυτέρων, ενώ τον χορό των Πατέρων της Μονής στο Αναλόγιο πλαισίωσαν ευλαβείς λαϊκοί ιεροψάλτες. Κατόπιν αναθέσεως στην αναξιότητά μας και παροτρύνσεως υπό του Καθηγουμένου της Μονής κηρύξαμε τον Θ. λόγο.

Η Μονή ιδρύθηκε το 1934 υπό του Αγιορείτου τότε Ιερομονάχου και διαπρεπούς Πνευματικού π. Ματθαίου Καρμπαδάκη, μετέπειτα Αρχιεπισκόπου Αθηνών (+1950) και Αγίου πλέον της Εκκλησίας. Ακολουθεί το Αγιορειτικό τυπικό και είναι άβατος στις γυναίκες.

Αμέσως μετά την απόλυση της Θείας Λειτουργίας, στο τέλος της Αγρυπνίας, οι Κληρικοί μαζί με τους Πατέρες της Μονής, προπορευομένων μοναχών με τη λαμπάδα, το κατζίον (λιβανιστήρι χειρός με κουδουνάκια, όπως το θυμιατό) και την Εικόνα της Μεταμορφώσεως εξέρχονται από το Καθολικό και εν πομπή μεταβαίνουν στην Τράπεζα, όπου παρατίθεται το πανηγυρικό μοναστηριακό γεύμα για όλους τους προσκυνητές.

Ακολουθούν μερικές σημερινές φωτογραφίες από το εσωτερικό της Μονής και από το περικαλλές Καθολικό (κεντρικό Ναό) της, το οποίο κοσμείται από εξαιρετικής τέχνης τοιχογραφίες, ίσως από τις ωραιότερες σύγχρονες τοιχογραφίες ανά την Ελλάδα.

 

 

Φώτης Κόντογλου:

 Τούς μισεῖ ὁ κόσμος!

 

• «Και έσεσθε μισούμενοι υπό πάντων δια το όνομά μου» (Ματθ. 10, 22).

• «Ει ο κόσμος υμάς μισεί, γινώσκετε ότι εμέ πρώτον υμών μεμίσηκεν» (Ιωάν. 15, 18)

 

Η κίνηση που άρχισε να γίνεται ανάμεσα στο Οικουμενικό Πατριαρχείο και στο Βατικανό, με τη συνάντηση του Πατριάρχη Αθηναγόρα και του Πάπα Παύλου, έστρεψε κατά κει την προσοχή του κόσμου.

Η εποχή μας είναι όλο θεαματικές σκηνοθεσίες, γιατί ο κόσμος σήμερα έχει μανία με το θέατρο, κι όλοι, είτε πολιτικοί είναι, είτε επιστήμονες, είτε καλλιτέχνες, ακόμα και κάποιοι παπάδες, παρουσιάζονται σαν να είναι ηθοποιοί, και τους παίρνουνε φωτογραφίες και κινηματογραφικές ταινίες, και ποζάρουνε μέσα στις εφημερίδες, που τους ιστορίζουνε με όλα τα καθέκαστα.

Έτσι έγινε και με τους δυο μεγάλους αρχηγούς του Χριστιανισμού, που πήγανε με πομπή, σαν άρχοντες, εκεί που γεννήθηκε ο Χριστός, πάμφτωχος μέσα σε ένα παχνί, σ΄ένα φτωχικό μαντρί. Η συνάντηση αυτή έγινε ύστερα από πολλές τυμπανοκρουσίες, αληθινά με σεμνότητα που θύμιζε την ταπείνωση του Χριστού!

Κι΄ο κόσμος χειροκρότησε τους δύο αρχηγούς που διακηρύξανε, πως οι Χριστιανοί πρέπει να ενωθούνε, και πως αυτοί δίνουνε το σύνθημα, παραμερίζοντας κάθε έχθρητα που είχε φυτρώσει ανάμεσά τους στα περασμένα χρόνια, και πως «το μεσότειχον του φραγμού διαλέλυται». Ο κόσμος θέλει και ποθεί τη συμφιλίωση ανάμεσα στους Χριστιανούς, και θαρρεί πως έχει δίκιο να πιστεύει πως κάθε άνθρωπος που δε θέλει αυτή τη συμφιλίωση, είναι κακός άνθρωπος, εχθρός της ειρήνης, έρημος από αγάπη, κι΄αν λέγει μάλιστα πως είναι και Χριστιανός, μ΄αυτό που κάνει δείχνει πως είναι υποκριτής και θεομπαίχτης, αφού δεν έχει μέσα του την αγάπη, που είναι ο ίδιος ο Χριστός. Αλλά πόσο διαφορετικά είναι τα πράγματα! Πόσο άδικα κρίνουνε οι πολλοί εκείνους που δεν επικροτούνε αυτούς τους εναγκαλισμούς!

Ο πολύς ο κόσμος κρίνει χωρίς να ξέρη, καταδικάζει χωρίς να ρωτήσει γιατί φέρνεται έτσι σ΄ αυτόν τον οποίον καταδικάζει. Βέβαια, με την πρώτη ματιά, δε μπορεί παρά να παραδεχτή κανένας πως όλοι μας πρέπει να επικροτήσουμε με ενθουσιασμό αυτή την ευλογημένη κίνηση, και να ευχόμαστε να φτιάξει στο ποθητό αδέλφωμα όλων των Χριστιανών. Ωστόσο, οι πολλοί δεν ξέρουνε αν υπάρχει κάποιο μεγάλο εμπόδιο στο να γίνει αυτό το αδέλφωμα, το πιο μεγάλο εμπόδιο. «Και ποιο εμπόδιο μπορεί να υπάρχει, εκεί που υπάρχει η αγάπη;», θα πούνε πολλοί, σχεδόν όλοι. Μιλούνε έτσι, γιατί δεν ξέρουνε πως αυτή η λεγόμενη συμφιλίωση γίνεται με τη θυσία της αλήθειας του Χριστού από μέρος της Ορθοδοξίας, χωρίς να υπάρχει στη μέση καθόλου αγάπη. Αλλά κι΄αν υπήρχε αγάπη, η αγάπη αυτή θα ήτανε η απατηλή αγάπη τούτου του κόσμου, που δεν έχει καμιά σχέση με τον Χριστό

Ο Χριστός ξεχώρισε τη μια αγάπη από την άλλη, καθώς ξεχώρισε και την ειρήνη που νοιώθει ο κόσμος, από την δική του την ειρήνη. Και ποια λοιπόν είναι η αγάπη του Χριστού; Την είπε ο ίδιος με τα λόγια τούτα: «ο έχων τας εντολάς μου και τηρών αυτάς, εκείνος εστιν ο αγαπών με… Εάν τις αγαπά με, τον λόγον μου τηρήσει». Και φύλακας και ερμηνευτής του λόγου του Χριστού είναι η Εκκλησία. Η Εκκλησία είναι η ιερή Κιβωτός, που μέσα σ΄ αυτή φυλάχθηκε η αλήθεια του Ευαγγελίου. Φυλάχθηκε αμίαντη από τις αιρέσεις, και θα φυλαχτεί άσπιλη και αναλλοίωτη έως τη συντέλεια του κόσμου. Κι΄αυτή η Εκκλησία είναι η Μία Αγία Καθολική και Αποστολική Εκκλησία, η λεγομένη Ορθόδοξη. Είναι αυτή, γιατί μονάχα αυτή διατήρησε ανόθευτο κι΄ανάλλαχτο τον λόγο του Κυρίου, κράτησε ανέγγυχτα τα μυστήρια και τα δόγματα, επικυρώνοντάς τα με τις επτά Οικουμενικές Συνόδους, κάθε φορά που επιχειρούσανε οι αιρετικοί να τα εξηγήσουν κατά τη διαστρεμμένη διάνοιά τους. Η παπική Εκκλησία της Ρώμης δεν τα κράτησε αδιάφθορα, αλλά κατάντησε αιρετική, γιατί άλλαξε και μυστήρια και δόγματα, σε σημείο που η διδασκαλία του Χριστού να γίνει αγνώριστη

Το κοσμικό πνεύμα της, νόθεψε τον λόγο του Κυρίου, κ΄η αλαζονεία της την αποξένωσε από το σώμα της αληθινής Εκκλησίας του Χριστού, που το θεμέλιό της είναι η ταπείνωση. Λοιπόν, καλά είναι τα έμορφα λόγια της αγάπης, και ευχάριστα ακούγονται από τα ανύποπτα αυτιά των πολλών ανθρώπων, που απορούν πως υπάρχουνε άνθρωποι που δεν επικροτούν αυτή την αγάπη ανάμεσα στους Χριστιανούς. Και τούτο γίνεται επειδή οι πολλοί είναι αδιάφοροι για τη θρησκεία, κι΄όσοι πάλι δεν είναι αδιάφοροι, δεν είναι σε θέση να νοιώσουνε όλοι με ποια πληρωμή θα γίνει αυτή η συμφιλίωση. Η πληρωμή θα γίνει με τη θυσία του λόγου του Χριστού, που είναι η ίδια η αγάπη. Τι είδους λοιπόν συναδέλφωση μπορεί να είναι αυτή που πληρώνεται με τη θυσία της αληθινής Αγάπης;

Η Εκκλησία του Χριστού χτίσθηκε με το τίμιο αίμα Του, και στερεώθηκε με το αίμα των μυριάδων μαρτύρων. Σαν λείψανε οι αρχαίοι τύραννοι, οι ειδωλολάτρες εχθροί της θρησκείας μας, οι Διοκλητιανοί κ΄οι Μαξέντιοι, φανερωθήκανε οι αιρετικοί κ΄οι αποστάτες, που λεγότανε μεν Χριστιανοί, μα χτυπούσανε τη θρησκεία με πλέον ύπουλον τρόπο, και τότε λάμψανε οι νέοι μάρτυρες, οι λεγόμενοι ομολογηταί. Και τούτο έγινε κατά θεία παραχώρηση, για να βρίσκεται η Εκκλησία πάντα σε κίνδυνο, ώστε να είναι άγρυπνοι νύχτα και μέρα οι κυβερνήτες της κι΄ όλοι οι Χριστιανοί, σαν εκείνους τους στρατιώτες που φυλάγουν θησαυρό μεγάλον.

Για τούτο λέγει ο άγιος Ισαάκ πως σε όσους κατοικεί μέσα τους το Άγιον Πνεύμα, δεν τους αφήνει να συνηθίσουν στην οκνηρία και να νυστάξουν, αλλά τους βάζει παντοτινά σε φροντίδες και σε αγώνα σκληρόν. Τώρα που γίνεται αυτή η κίνηση να ενωθούν οι Χριστιανοί, μα κι΄όσοι δεν είναι Χριστιανοί, κινούμενοι από την κοσμική επιθυμία της καλοπέρασης και της πνευματικής αναισθησίας, κι όχι από το πνεύμα του Χριστού, οι πολλοί που είναι αδιάφοροι, και που δεν τους μέλλει για τη θρησκεία, χειροκροτούνε αυτή την κίνηση, γιατί δεν ενδιαφέρονται για άλλο τίποτα, παρά μονάχα για την υλική ζωή και για την εξασφάλισή της. Γι΄αυτούς, θρησκεία, δόγματα, μυστήρια, αλήθεια, μέλλουσα ζωή, είναι ανοησίες και γελοίες δεισιδαιμονίες, που πρέπει να σαρωθούν μπροστά στο υψηλό και κοσμοεπιθύμητο ιδεώδες της ψεύτικης συναδέλφωσης ανάμεσα στους ανθρώπους.

 Γι΄ αυτούς μια αλήθεια υπάρχει, κ΄είναι αυτή η αλήθεια τούτη η σαρκική ζωή που ζούμε, χωρίς πίστη, χωρίς ελπίδα πέρα από τον τάφο. Και γι΄ αυτή τη ζωή πρέπει να θυσιασθούνε τα πάντα, και πολύ περισσότερο η αλήθεια που μας παρέδωσε ο Χριστός, και που γι΄ αυτούς είναι ένα ψέμα, μια ανοησία. Αυτό το πλήθος που είναι αδιάφορο για τη θρησκεία, βογγά φοβεριστικά καταπάνω σε κείνους που αγωνίζονται για να φυλαχτεί ο θησαυρός της Ορθοδοξίας, και να μη θυσιαστεί στο παζάρεμα που θα γίνει για την κοσμική συμφιλίωση ανάμεσα στους ανθρώπους. Γι΄αυτό το πλήθος, είναι ακατανόητο το πείσμα που φανερώνουν «οι φανατικοί θρησκόληπτοι, οι εχθροί της προόδου, οι μισαλλόδοξοι, οι μνησίκακοι». Πόσο εύκολο πράγμα είναι να τα βλέπει κανένας όλα, και θρησκεία, και Χριστό, και πίστη με τέτοιον μακάριον τρόπο! Να μη σκοτίζεσαι για τίποτα, και όμως να φαίνεσαι πως είσαι και γεμάτος αγάπη, ταπεινός κι΄αμνησίκακος περισσότερο από τους αγίους! Σήμερα που ήμαστε έτοιμοι να σπαράξουμε ο ένας τον άλλον για το συμφέρον, γέμισε ο κόσμος από ανθρώπους που περνούν για ψυχόπονοι και για κήρυκες της αγάπης και της ταπείνωσης, επειδή φωνάζουνε να σαρωθούνε «τα μίση του παρελθόντος και να λησμονηθούν οι δογματικές ανοησίες που εμπόδιζαν επί αιώνας την προσέγγισιν της Ανατολικής και της Δυτικής Εκκλησίας».

 Γι΄ αυτούς τους καλούς ανθρώπους, που δεν έχουνε ανάγκη από την Εκκλησία για να είναι καλοί άνθρωποι, οι ομολογητές που βασανισθήκανε για την πίστη μας από τους αιρετικούς, και που προτιμήσανε να θανατωθούνε παρά να την αρνηθούνε, ήτανε κάποιοι στενόμυαλοι πεισματάρηδες, κακοί και μοχθηροί, που δεν είχανε καθόλου αγάπη μέσα τους, κι΄ ας τους είπανε αγίους. Άγιοι είναι οι σημερινοί κράχτες της συναδελφώσεως με τους αιρετικούς, κι΄όχι ο Αθανάσιος, ο Βασίλειος, ο Σπυρίδων, ο Νικόλαος, ο Ευστάθιος, ο Μάξιμος, ο Θεόδωρος Στουδίτης, ο Θεοφάνης ο Γραπτός, ο Γρηγόριος Παλαμάς, ο Μάρκος ο Ευγενικός, ο Νικόδημος Αγιορείτης, κ΄ οι άλλοι φανατικοί καλόγηροι. Μα για τους έξυπνους που δεν δίνουνε πεντάρα για τη θρησκεία, κ΄ οι μάρτυρες ακόμα που χύσανε το αίμα τους για να στερεωθεί η Εκκλησία, και κείνοι άδικα σφαχτήκανε και κρεμασθήκανε και χάσανε τη ζωή τους για ένα ανόητο πείσμα, επειδή πιστέψανε σε κάποιο ψέμα που το νομίσανε για αλήθεια. Το πρακτικό μυαλό τα περιπαίζει όλα, θρησκεία, πίστη, δόγματα, μυστήρια, σωτηρία, μέλλουσα ζωή.

Πώς να θυσιάσεις, λέγει, τούτη τη ζωή τη χειροπιαστή, για την άλλη, που δεν γύρισε κανένας από τον άδη για να μας πει πως υπάρχει! «Κάλιο πέντε και στο χέρι, παρά δέκα και καρτέρι». Έτσι συλλογίζεται ο φρόνιμος, ο πρακτικός άνθρωπος, και πορεύεται αναλόγως. Αυτός είναι που ενθουσιάσθηκε για την Ένωση των Εκκλησιών, «για να πάψουν τέλος πάντων αυτές οι ανοησίες με τα σχίσματα, με τα δόγματα και τους βυζαντινισμούς». Τι ωραία! Τι καλά! Τη δουλειά μας να κάνουμε. «Να γίνουμε και στη θρησκεία Ευρωπαίοι, όπως γινήκαμε Ευρωπαίοι σε όλα. Να συγγενέψουμε με τους Ευρωπαίους Χριστιανούς, να παρατήσουμε πια τούτη τη βλάχικη θρησκεία με τους λυγδιασμένους καλόγερους. Να συγχρονισθούμε. Να αποκτήσουμε ιερωμένους ευπαρουσίαστους, όχι τσελιγκάδες αχτένιστους, σαν τον Κοσμά τον Αιτωλό με την γκλίτσα Εκεί θα βρισκόμαστε αιωνίως; Υπανάπτυκτοι θα μείνουμε και στη θρησκεία;».

Ο διάβολος πάντα τάζει πολλά σε κείνους που θέλει να μπλέξει στα δίχτυα του. Στους πρωτόπλαστους είπε πως θα γίνουνε θεοί, αν τον ακούσουνε και φάνε από το Δένδρο της Γνώσεως. Έτσι και τώρα, σε όλους αυτούς που επικροτούνε την ιερή συμμαχία του Πάπα με τον Πατριάρχη, στους αδιάφορους για τα θρησκευτικά, στους άθεους και στους ψευτοχριστιανούς, λέγει για να τους σαγηνέψει, πως θα φανούνε στα μάτια του κόσμου φιλάδελφοι, αμνησίκακοι, ταπεινοί, μα και προοδευτικοί, φιλελεύθεροι, χωρίς φανατισμούς και δεισιδαιμονίες. Και πως, με το να εγκρίνουνε ό,τι γίνεται για το αδέρφωμα των Χριστιανών, συνεργούνε στο καλό της ανθρωπότητος, για να ζήση ήσυχη και ν΄ απολάψη τα καλά τούτου του κόσμου, χωρίς να εμποδίζεται από τη θρησκεία του Χριστού και την καταραμένη διδασκαλία του, που χωρίζει τους ανθρώπους και τους κάνει να εχθρεύονται μεταξύ τους. Ο ίδιος ο Χριστός είπε πως ήρθε στον κόσμο για να τον κάνει άνω-κάτω, να χωρίσει γονιούς από τα τέκνα, αδελφό από αδελφό: «Μη νομίσετε, λέγει, ότι ήλθον βαλείν ειρήνην επί την γην. Ουκ ήλθον βαλείν ειρήνην, αλλά μάχαιραν. Ήλθον γαρ διχάσαι άνθρωπον παρά του πατρός αυτού και θυγατέρα κατά της μητρός αυτής και νύμφην κατά της πενθεράς αυτής» (Ματθ.10, 24). Και σε άλλο μέρος λέγει πάλι: «Πυρ ήλθον βαλείν επί την γην (Λουκ. 12, 49). Πως γίνεται, αυτός ο Χριστός που μιλούσε ολοένα για ειρήνη, και χαιρετούσε λέγοντας «Ειρήνη υμίν», πως λέγει πάλι πως ήρθε στη γη για να βάλει φωτιά να την κάψει; «Λοιπόν, εσείς οι άνθρωποι, λέγει ο διάβολος στ΄αυτί τους, πρέπει να βάλετε ένα τέλος στη φαγομάρα που έριξε ανάμεσά σας αυτός ο ταραχοποιός που λέγεται Χριστός, για να μπορέσετε να ζήσετε ήσυχοι και μονοιασμένοι. Εκείνος είπε πως θα φέρει στον κόσμο την ταραχή και τη διχόνοια, και την έφερε. Εγώ σας φέρνω την ειρήνη και την αγάπη κι΄ας με λένε διάβολο, σατανά κι΄ανθρωποκτόνο. Ήρθε η ώρα να καταλάβετε ποιος είναι ο εχθρός σας και ποιος ο ευεργέτης σας. Ευεργέτης σας είμαι εγώ ο αδικοκατηγορημένος, όπως το βλέπετε καθαρά σήμερα που καθαρίσανε τα μάτια σας με την επιστήμη και με την αληθινή γνώση. Τόσους αιώνες σας τύφλωνε εκείνος ο πλάνος ο Χριστός με τα παραμύθια του. Ανάθεμά τον!».

 Στό χῶρο τῆς Ἐκκλησίας

δέν ὑπάρχουν ἀξιώματα,

ἀλλά διακονίες.

 

• Ἡ παραβολή τοῦ ἀχαρίστου δούλου ἔχει σαφή ἐκκλησιολογικό χαρακτήρα.

 

Τό νόημα τῶν λόγων τοῦ Κυρίου: Ἀντί νά ἀσχολεῖται κάποιος μέ τό πόσες φορές πρέπει νά συγχωρεῖ, καλύτερα νά καταλάβει, ποία εἶναι ἡ θέση τοῦ καθενός μας μέσα στήν Ἐκκλησία. Γιατί, ἄν συνειδητοποιήσουμε τί σημαίνει νά εἴμαστε μέλη τοῦ Σώματος τοῦ Χριστοῦ, δέν ὑπάρχει πιά πρόβλημα συγγνώμης.

Τό ὅλο ζήτημα, ὅπως τίθεται ἀπό τόν Κύριο, ἀφήνει νά ἀποκαλυφθεῖ ἡ σύγχρονός μας ἐκκλησιαστική πράξη, πού κάθε ἄλλο παρά εὐχάριστη εἶναι· θυμίζει περισσότερο κοσμικά πρότυπα, παρά κοινωνία Χριστοῦ.

Εἴμασθε δοῦλοι τοῦ Θεοῦ καί ἄρα σύνδουλοι μεταξύ μας. Αὐτή εἶναι ἡ ὀρθή ἱεράρχηση μέσα στήν Ἐκκλησία καί ἡ μόνη ἐκκλησιολογικά δεκτή.

Οἱ διακρίσεις τῶν χαρισμάτων καί ἡ διάκριση σέ «ποιμένες» καί «ποιμαινομένους» δέν δημιουργεῖ ποσοτική ἤ ποιοτική διαβάθμιση τῶν μελῶν τῆς Ἐκκλησίας, ἀφοῦ στό χῶρο τῆς Ἐκκλησίας δέν ὑπάρχουν ἀξιώματα, ἀλλά διακονίες.

Ὁ σεβασμός, πού ζητεῖ ἡ Ἐκκλησία ἀπό τά τέκνα της, δέν εἶναι μονομερής. Εἶναι ἀλληλοσεβασμός. Ὅπου ὑπάρχει αὐτός ὁ ἀλληλοσεβασμός, σώζεται καί ὁ γνήσιος χαρακτήρας τῆς Ἐκκλησίας.

Κάθε πιστός ἄρα εἶναι ὀφειλέτης ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ. Καί ὄχι μόνο λαϊκός, ἀλλά καί κληρικός, καί αὐτός ὁ ἐπίσκοπος ἤ ὁ Πατριάρχης.

Ἡ ἔννοια, λοιπόν, τοῦ συνδούλου εἶναι ἡ περισσότερο ἐκφραστική, γιά νά δηλώσει τήν θέση τοῦ καθενός μας ἐνώπιον του Χριστοῦ, τοῦ Ἀρχηγοῦ τῆς Ἐκκλησίας, πού μόνος ἔχει δικαίωμα νά ζητήσει ἀπό τόν καθένα μας ὅ,τι τοῦ ὀφείλει.

Ἀδελφοί μου!

Ὅταν γίνει συνειδητή αὐτή ἡ ἔννοια τοῦ «συνδούλου», ἡ συγχωρητικότητά μας δέν ἀποτελεῖ πιά πρόβλημα.

Ὅλοι εἴμαστε στήν ἴδια θέση.

 

Ἀπό τό βιβλίο τοῦ π. Γεωργίου Μεταλληνοῦ ΦΩΣ ΕΚ ΦΩΤΟΣ, τῶν

                                                                    ἐκδόσεων «Ὀρθόδοξος Κυψέλη», σελ. 117

 

«Αρνητές ταυτοτήτων»: Η νέα βλακώδης ταμπέλα των συστημικών ΜΜΕ!

 

 

 

«Αρνητές ταυτοτήτων». Αυτό είναι το νέο σλόγκαν που βγήκαν να κρώξουν οι καρακάξες και οι καλιακούδες των συστημικών ΜΜΕ, με αφορμή την προσέλευση κόσμου στα αστυνομικά τμήματα της χώρας για να εκδώσουν διαβατήριο. 

Η ίδια βλακώδης, κακοήθης, συκοφαντική και ρατσιστική επίθεση που εφαρμόστηκε στην πανδημία με το διαβόητο: «αρνητές εμβολίων», βγαίνει και τώρα από τη μουχλιασμένη φαρέτρα τους για να τοξεύσει τους πολίτες που ανησυχούν για τις συνταγματικές ελευθερίες τους.

Τρία χρόνια αυτής της δημοσιογραφικής αλητείας φαίνεται ότι δεν στάθηκαν αρκετά ώστε να καταλάβουν τα συγκεκριμένα κορακοειδή ότι το επάγγελμά τους δεν είναι να ασκούν bullying στον ελληνικό λαό. Και ότι αυτή η πρόστυχη ταμπελοποίηση, όχι μόνο δεν εξυπηρετεί τις βλέψεις των αφεντικών τους, αλλά ίσα – ίσα που πεισμώνει τον κόσμο να κινηθεί ακόμα πιο αντιδραστικά.

Τι πάει να πει ακριβώς «αρνητές ταυτοτήτων»; Αυτό το μπλε πλαστικοποιημένο δελτίο που 6 εκατομμύρια πολίτες έχουν ακόμα στο πορτοφόλι τους, τι είναι; Κάρτα της Monopoly; Δεν είναι ταυτότητα επικυρωμένη και σφραγισμένη από την ελληνική δημοκρατία; Είπε ποτέ κανείς ότι αρνείται τον κρατικό ρόλο της ταυτότητας; Όχι. Εκείνος που τον αρνείται και τον διαστρέφει είναι η κυβέρνηση, γιατί από μέσο ταυτοποίησης μετατρέπει την ταυτότητα σε μέσο παρακολούθησης, επιτήρησης, άντλησης δεδομένων και άσκησης (ή στέρησης) δικαιωμάτων. Επομένως ο πραγματικός «αρνητής ταυτοτήτων» είναι το κράτος που θέλει να μεταλλάξει το δελτίο ταυτοποίησης σε κάρτα του πολίτη. 

Βλέπεις ακόμα και αριστερόστροφες ελληνικές ιστοσελίδες να κοροϊδεύουν τις ουρές για διαβατήριο και είναι οι ίδιοι που αφιερώνουν ολόκληρα «σεντόνια» αρθρογραφίας για το φακέλωμα της χούντας, αλλά για το παγκόσμιο ηλεκτρονικό φακέλωμα δεν έχουν κανένα πρόβλημα!

Τα εκατομμύρια Ελλήνων που γυρίζουν την πλάτη στις ηλεκτρονικές ταυτότητες, δεν είναι «αρνητές ταυτοτήτων» αλλά αντιρρησίες συνειδήσεως απέναντι σε μια κάρτα που ΔΕΝ είναι ταυτότητα, αλλά μόνο χρησιμοποιεί τον φερετζέ της ταυτότητας. Η ίδια ακριβώς ένσταση υπήρχε και για τα πειραματικά σκευάσματα κατά του Covid, τα οποία δεν ήταν εμβόλια με την κλασσική έννοια του όρου, αλλά προϊόντα γενετικής μηχανικής που δεν είχαν δοκιμαστεί επαρκώς. Ούτε τότε υφίσταντο «αρνητές εμβολίων», αλλά σκεπτικιστές απέναντι σε ένα σκεύασμα που ήταν πολλά παραπάνω από ένα συνηθισμένο εμβόλιο.

Και να πω και αυτό. Γούστο τους και καπέλο τους αν εκατοντάδες πολίτες στήνονται έξω από ΑΤ για να βγάλουν διαβατήριο! Δεν κατάλαβα δηλαδή, δεν έχουν το συνταγματικό δικαίωμα να εκδώσουν διαβατήριο ή μήπως πρέπει να πάρουν άδεια από τους συγκεκριμένους δημοσιογραφίσκους; 

Στη Βρετανία όπου ο νέος πρωθυπουργός Άντι Μπέρναμ δήλωσε ότι θα ακυρώσει το σχέδιο επιβολής ψηφιακής ταυτότητας που προωθούσε ο Κιρ Στάρμερ, είναι και εκεί… αρνητές ταυτότητας και «οπισθοδρομικοί»; Τελικά στην Ελλάδα έχει μαζευτεί όλη η… εξέλιξη, παρότι σε όλους τους κοινωνικοοικονομικούς δείκτες ξύνουμε τον πάτο του βαρελιού της Ευρώπης!

 

«Αφού έτσι κι αλλιώς μας παρακολουθούν από παντού»

 

Και για να τελειώνουμε μια και καλή με την ανοησία πολλών εξυπνάκηδων που κοροϊδεύουν όσους βλέπουν με επιφύλαξη τις νέες ταυτότητες. Χρησιμοποιούν το φαιδρότατο επιχείρημα ότι «έτσι κι αλλιώς μας παρακολουθούν από το κινητό μας, η ταυτότητα σας μάρανε τώρα;».

Λοιπόν αγαπητοί. Το κινητό και το διαδίκτυο δεν ορίζουν τα πολιτικά δικαιώματά σου. Δεν θεσπίζουν νόμους στη χώρα σου. Δεν μπορούν να σου επιβάλλουν πρόστιμα και περιορισμούς στην πραγματική ζωή σου. Δεν ρυθμίζουν το εισόδημα σου και τις δοσοληψίες σου. Δεν διαφεντεύουν το πορτοφόλι σου ή τον τραπεζικό σου λογαριασμό. Δεν μπορούν να μπλοκάρουν τις αγορές σου. Δεν αποφασίζουν για τη φορολόγησή σου. Δεν είναι υπεύθυνα για την ταυτοποίησή σου και την ελευθερία μετακίνησής σου. Δεν σε εκπροσωπούν συνταγματικά. Δεν είναι αρμόδια για την ασφάλιση, την υγεία, τη παιδεία, την πρόνοια. Δεν εξασφαλίζουν το δικαίωμα σου στην ισονομία και την ισοπολιτεία. Δεν καθορίζουν το μέλλον σου και το μέλλον των παιδιών σου. 

Όλα αυτά είναι αρμοδιότητες και υποχρεώσεις του κράτους. Όχι του Facebook, του Instagram, του Χ, του TikTok, της Microsoft και οποιαδήποτε άλλης εταιρείας. Ο υπερσυγκεντρωτισμός εξουσιών στο κράτος είναι εκείνος που μας επηρεάζει αμεσότατα και όχι η πειρατική δράση μια εταιρείας. Την εταιρεία αν θες την απενεργοποιείς από κάθε διεπαφή σου. Το κράτος δεν μπορείς να το απενεργοποιήσεις – μπορεί όμως να σε απενεργοποιήσει εκείνο εάν διαθέτει την πρόθεση και τα μέσα να το πράξει. Και στις μέρες μας όπως έχει αποδειχθεί από πλήθος στοιχείων, υπάρχουν και τα δύο.

Όσοι λένε με απάθεια ότι «έτσι κι αλλιώς μας παρακολουθούν», το λένε για να νανουρίζουν την προειλημμένη απόφαση τους να παραδώσουν τις ελευθερίες τους. Όσο για τα φερέφωνα του κίτρινου τύπου που παίζουν την ίδια κασέτα από τον καιρό της πανδημίας, ακούγονται πλέον σαν χαλασμένα μαγνητόφωνα. Είναι αρνητές σοβαρής δημοσιογραφίας και ήδη συνηθισμένοι στις κάρτες, αφού χτυπάνε… κάρτα καθημερινώς στην αθλιότητα.

ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΣ ΑΝΔΡΩΝΗΣ

sportime.gr· 31/07/2026