Θεολογική ἐπιστήριξις τῆς ὄπισθεν τῆς Ἁγίας Τραπέζης τοποθετήσεως τοῦ Ἐσταυρωμένου Χριστοῦ

 

Σεβασμιώτατε ἅγιε Περιστερίου,

Εὐλογεῖτε·

Ἔλαβον πρό καιροῦ τήν ὑπό τόν τίτλον «Ἡ λανθασμένη θεολογική καί αὐθαίρετα μόνιμη τοποθέτηση τοῦ «Ἐσταυρωμένου τῆς Μ. Παρασκευῆς» μέσα στό Ἱερό Βῆμα καί πίσω ἀπό τήν Ἁγία Τράπεζα» πραγματείαν σας καί εἶδον τάς τοποθετήσεις σας, δι’ αὐτό τό φλέγον θεολογικόν ζήτημα.

Μέ πόνον ψυχῆς καί φιλάδελφον εἰλικρινῆ διάθεσιν, καί ὄχι μέ ἐπικριτικήν προαίρεσιν, σημειώνονται τά ἀκόλουθα, ἅγιε Ἀδελφέ.

Ὅπως διεπίστωσα κινεῖσθε εἰς τό ἀκόλουθον σχῆμα:

1.    Σταύρωσις πρίν ἀπό τήν Ἁγίαν Τράπεζαν (ἐπάνω ἀπό τήν Ὡραία Πύλη).

2.    Ἐνταφιασμός καί Ἀνάστασις  Ἁγία Τράπεζα.

3.    Βασιλεία ὄπισθεν τῆς Ἁγίας Τραπέζης.

Γράφετε ὅτι ἡ χωροταξική τοποθέτησις τοῦ Ἐσταυρωμένου ἐντός τοῦ Ἱεροῦ Ναοῦ πρέπει νά ἀκολουθῆ τήν ἱστορική πορεία τοῦ Χριστοῦ πρός τήν Ἀνάστασιν, ὅπως συμβαίνει εἰς τό ἀνωτέρω σχῆμα. Ἡ τοποθέτησις δευτέρου Ἐσταυρωμένου εἰς τόν τρίτον χῶρον τῆς Βασιλείας, ἐνῷ ἡ Σταύρωσις ἔχει προηγηθῇ καί ὁ Χριστός ἤδη ἀνέστη καί εὑρίσκεται εἰς τήν Βασιλείαν, δημιουργεῖ καθ’ ὑμᾶς θεολογικόν πρόβλημα καί ἀποπροσανατολίζει τούς πιστούς ἀπό τόν ἐσχατολογικό τους προσανατολισμό.

Ἡ ὡς ἄνω σκέψις σας φαίνεται εὐλογοφανής καί λογική, ὅμως ἀπουσιάζει κάθε παραπομπή στηρίζουσα ταύτην εἰς τήν Ἁγιοπατερικήν Γραμματείαν. Ὅσον ὀρθή καί ἄν φαίνεται ὡς σκέψις, δέν πρέπει ἐπ’ οὐδενί λόγῳ νά παραβλέψωμεν τό γεγονός ὅτι ἡ ὕπαρξις τοῦ Τιμίου καί Ζωοποιοῦ Σταυροῦ ὄπισθεν τῆς Ἁγίας Τραπέζης μαρτυρεῖται ἤδη ἀπό τόν 13^ον αἰῶνα, κατά τήν ὁποίαν «σύμφωνα μέ τά ἀρχαιολογικά εὑρήματα ἐντοπίζεται ὁ ξύλινος Ἐσταυρωμένος ὄπισθεν τῆς Ἁγίας Τραπέζης εἰς τόν Ἀσκᾶ Κύπρου… Ἐπίσης εἰς ἀρίστην κατάστασιν διατηρεῖται ὁ μεγάλος ξύλινος γραπτός Ἐσταυρωμένος τοῦ 14^ου αἰῶνος τῆς Ἱερᾶς Μονῆς Παντοκράτορος τοῦ Ἁγίου Ὄρους, εὑρισκόμενος εἰς τήν ἰδίαν αὐτήν θέσιν εἰς τό Ἅγιο Βῆμα… Εἰς τήν Ἰταλίαν ἐν τούτοις, ὅπου μέχρι τό τέλος τοῦ 13^ου αἰῶνος κυριαρχεῖ ἡ Βυζαντινή Τέχνη πολύ πρίν ἀπό τήν κήρυξιν τῶν σταυροφοριῶν διαπιστώνεται κατά κόρον ἡ ἀντιγραφή βυζαντινῶν Ἐσταυρωμένων κατά παραγγελίαν διά τό Ἱερόν Βῆμα, πολλοί ἀπό τούς ὁποίους διασώζονται ἕως σήμερον»[1].

Ὁ ἅγιος Συμεών Θεσσαλονίκης, ὁ ὁποῖος μαρτυρεῖ τήν ἀρχαίαν λειτουργικήν πρακτικήν εἰς τά κείμενά του, σημειώνει: «Καί τό Θυσιαστήριον εἰσελθών, κακεῖ θυμιάσας, καί ἀποθέμενος τό θυμιατήριον, λαμβάνει τόν Τίμιον Σταυρόν, ὄπισθεν ἱστάμενον τοῦ ἱεροῦ Θυσιαστηρίου»[2].

Ἐκ παραλλήλου, εἶναι ἀπαραίτητον νά τονισθῇ ὅτι ὁ Σταυρός τοῦ Χριστοῦ δέν πρέπει ἐπ’ οὐδενί λόγῳ νά νοῆται ἐκτός τῆς Βασιλείας, ὅπως διαφαίνεται ὅτι τοποθετῆται εἰς τήν σκέψιν σας. Ὁ Σταυρός εἶναι τό ἐσχατολογικόν σημεῖον τοῦ Υἱοῦ τοῦ ἀνθρώπου, τό ὁποῖον θά ἐμφανισθῇ εἰς τόν Οὐρανόν κατά τήν Δευτέραν Παρουσίαν καί δι’ αὐτό προσλαμβάνει ἐσχατολογικόν περιεχόμενον.

Ἡ θέσις ὅτι «μέ τήν ἄστοχη καί αὐθαίρετη τοποθέτηση σέ ἀρκετούς ναούς τῆς Ἑλλαδικῆς ἐπικράτειας τοῦ 2ου «Ἐσταυρωμένου τῆς Μ. Παρασκευῆς» μέσα στό Ἱερό Βῆμα, «ἐκμηδενίσαμε καί ἐκθρονίσαμε» τήν ἀόρατη παρουσία τῶν Τριῶν Προσώπων τῆς Ἁγίας Τριάδας πίσω ἀπό τήν Ἁγία Τράπεζα» διεγείρει σοβαρά ἐρωτήματα:

1.Ὁ Ἐσταυρωμένος μέ ποιόν τρόπο ἐκμηδενίζει καί ἐκθρονίζει τήν Ἁγία Τριάδα; Ἀφοῦ «οὐδείς ἔρχεται πρός τόν Πατέρα εἰ μή δι’ ἐμοῦ. Εἰ ἐγνώκειτέ με, καί τόν Πατέρα μου ἐγνώκειτε ἄν. Καί ἀπ’ ἄρτι γιγνώσκετε αὐτόν καί ἑωράκατε αὐτόν»[3]. «Ὁ ἑωρακώς ἐμέ ἑώρακε τόν Πατέρα». «Ἐγώ ἐν τῷ Πατρί καί ὁ Πατήρ ἐν ἐμοί ἐστί»[4]· «ὅτι τρεῖς εἰσίν οἱ μαρτυροῦντες ἐν τῷ οὐρανῷ ὁ Πατήρ, ὁ Λόγος καί τό Ἅγιον Πνεῦμα καί οὗτοι οἱ τρεῖς ἕν εἰσίν»[5]. Μήπως οἱ τρεῖς ὑποστάσεις, τά τρία Πρόσωπα τῆς Ἁγίας Τριάδος δέν συνυπάρχουν καί δέν ἀλληλοπεριχωροῦνται ἀσύγχυτα ἑνωμένα καί ἀδιάσπαστα διαιρούμενα; Μήπως ἀτενίζοντες τόν Ἐσταυρωμένον Χριστόν δέν ἀτενίζομεν τήν Ἁγίαν Τριάδα; Ὁ Ἅγιος Ἰωάννης ὁ Δαμασκηνός, ὅταν ὁμιλεῖ εἰς τό θεολογικόν του σύγγραμμα «Ἔκδοσις ἀκριβής τῆς Ὀρθοδόξου Πίστεως» διά τόν Λόγον ἀναφέρει ὅτι: «Πρό πάντων τῶν αἰώνων λέγοντες δείκνυμεν, ὅτι ἄχρονος καί ἄναρχος αὐτοῦ ἡ Γέννησις· οὐ γάρ ἐκ τοῦ μή ὄντος εἰς τό εἶναι παρήχθη ὁ Υἱός τοῦ Θεοῦ, τό ἀπαύγασμα τῆς δόξης, ὁ χαρακτήρ τῆς τοῦ Πατρός ὑποστάσεως, ἡ ζῶσα σοφία καί δύναμις, ὁ λόγος ὁ ἐνυπόστατος, ἡ οὐσιώδης καί τελεία καί ζῶσα εἰκών τοῦ ἀοράτου Θεοῦ, ἀλλ’ ἀεί ἦν σύν τῷ Πατρί καί ἐν αὐτῷ ἀϊδίως καί ἀνάρχως ἐξ αὐτοῦ γεγεννημένος· οὐ γάρ ἦν ποτέ ὁ Πατήρ, ὅτε οὐκ ἦν ὁ Υἱός, ἀλλ’ ἅμα Πατήρ, ἅμα Υἱός ἐξ αὐτοῦ γεγεννημένος· Πατήρ γάρ ἐκτός Υἱοῦ οὐκ ἄν κληθείη». Δέν εἶναι ὁ Υἱός ὁ «δι’ οὗ τά πάντα ἐγένετο», ὅπως συνομολογοῦμεν εἰς τό Σύμβολον τῆς Πίστεως; «Θεοῦ δέ ὅταν εἴπω, λέγω Πατρός, καί Υἱοῦ, καί ἁγίου Πνεύματος», ἐπισημαίνει ὁ Ἅγιος Γρηγόριος ὁ Θεολόγος.

2. Ὁ Ἐσταυρωμένος δέν εἶναι ὁ ἴδιος ὁ ἔνθρονος Χριστός; Ὁ Σταυρός δέν ἀποτελεῖ τόν θρόνον τῆς δόξης τοῦ Κυρίου; Πῶς «ἐκθρονίζει» τήν Ἁγίαν Τριάδα; Δέν εἶναι ἡ Ἁγία Τριάς «ὁμοούσιος καί ἀδιαίρετος»; Ὁ Κύριος ἄν καί νεκρός εἰς τόν ᾋδην δέν ἀποχωρίζεται τήν θεϊκήν του φύσιν, ἀλλά παραμένει ἀχωρίστως ἑνωμένος μέ τόν Πατέρα καί τό Ἅγιον Πνεῦμα, ὅπως ἀκριβῶς περιγράφει τό τροπάριον τοῦ κανόνος τοῦ Μ. Σαββάτου· «Μία ὑπῆρχεν ἡ ἐν τῷ ᾋδῃ ἀχώριστος καί ἐν τάφῳ καί ἐν τῇ Ἐδέμ Θεότης Χριστοῦ σύν Πατρί καί Πνεύματι…». «Κἄν νεκρός ὡράθης, ἀλλά ζῶν ὡς Θεός, νεκρωθέντας τούς βροτούς ἀνεζώωσας, τόν ἐμόν ἀπονεκρώσας νεκρωτήν»[6]. Ὁ Ἅγιος Γρηγόριος ὁ Θεολόγος τονίζει ὅτι «ἐδεήθημεν Θεοῦ σαρκουμένου καί νεκρουμένου, ἵνα ζήσωμεν». Ὁ Ἰησοῦς Χριστός μέ τό Πάθος καί τήν ἔνδοξή Του Ἀνάστασιν ἐδοξάσθη ἀπό ὅλην τήν κτίσιν. Μαζί μέ Αὐτόν ἐδοξάσθη καί ὁ ἄνθρωπος, ἀφοῦ μετεῖχε ὁ δεύτερος εἰς τήν δόξαν τοῦ Πρώτου. «Τοιαύτην ἑορτήν ἑορτάζεις σήμερον· τοιοῦτον ἑστία τό ἐπί σοί τοῦ γεννηθέντος γενέθλιον, καί τοῦ παθόντος ἐπιτάφιον· τοιοῦτον σοί τό τοῦ Πάσχα μυστήριον. Ταῦτα ὁ νόμος ὑπέγραψε· ταῦτα Χριστός ἐτελείωσεν, ὁ τοῦ γράμματος καταλυτής, ὁ τελειωτής τοῦ Πνεύματος, ὅς οἷς ἔπαθε, τό πάσχειν διδάσκων, οἷς ἐδοξάσθη, τό συνδοξασθῆναι χαρίζεται». «Αὐτός οὗτος ὁ Σταυρός, φησί, τῆς Βασιλείας ἐστί σύμβολον. Διά τοῦτο δέ αὐτόν βασιλέα καλῶ, ἐπειδή βλέπω αὐτόν σταυρούμενον· βασιλέως γάρ ἐστί τό ὑπέρ τῶν ἀρχομένων ἀποθνήσκειν. Αὐτός δι’ ἑαυτοῦ εἶπεν· ὁ Ποιμήν ὁ καλός τήν ψυχήν αὐτοῦ τίθησιν ὑπέρ τῶν προβάτων. Οὐκοῦν καί ὁ Βασιλεύς ὁ καλός τήν ψυχήν αὐτοῦ τίθησιν ὑπέρ τῶν ἀρχομένων. Ἐπεί οὖν τήν ψυχήν αὐτοῦ ἔθηκεν, διά τοῦτο αὐτόν Βασιλέα καλῶ. Μνήσθητί μου, Κύριε, ἐν τῇ Βασιλείᾳ σου. Εἶδες πῶς καί Βασιλείας ὁ Σταυρός σύμβολον;»[7], καί

3.Δέν ἐκφράζει ἡ Ὕψωσις τοῦ Κυρίου ἐπί τοῦ Σταυροῦ τήν ἐπιστροφήν τοῦ ἀνθρώπου εἰς τόν Παράδεισον; Δέν ἀποτελεῖ ὁ Σταυρός τό ὄργανον τῆς λυτρώσεως τοῦ πιστοῦ ἀπό τήν ἄβυσσον τῆς αἰωνίου κολάσεως; Τόν Σταυρόν κρατεῖ θριαμβευτικῶς ὁ Χριστός εἰς τήν Κάθοδον Του εἰς τόν ᾋδην καί χάρις εἰς αὐτόν ἀπελευθερώνει τόν δέσμιον ἁμαρτωλόν. Ὁ Σταυρός ἀποτελεῖ ὑπόσχεσιν ὅτι αἱ ψυχαί τῶν πιστῶν Χριστιανῶν ἠμποροῦν νά ἀνυψωθοῦν μέχρι τῆς οὐρανίου Βασιλείας[8]»[9].

 

Σεβασμιώτατε ἅγιε Ἀδελφέ,

Μέ τήν ἐπίκλησιν τῶν θείων λόγων τοῦ Θεανθρώπου Σωτῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, ἀλλά καί τῆς Ἁγιοπατερικῆς μαρτυρίας καταδεικνύεται, νομίζω, ὅτι ὁ Σταυρός τοῦ Κυρίου μας α) δέν νοεῖται ἐκτός τῆς Βασιλείας τοῦ Θεοῦ, β) δέν εἶναι ἄστοχη καί αὐθαίρετη ἡ τοποθέτησις αὐτοῦ ὄπισθεν τῆς Ἁγίας Τραπέζης, ἀφοῦ αὕτη μαρτυρεῖται ὑπό τῆς Ἱερᾶς Παραδόσεως τῆς Ἐκκλησίας μας, καί γ) μέ τήν ἐν τῷ Ἱερῷ Βήματι παρουσίαν Του οὐδόλως «ἐκμηδενίζεται καί ἐκθρονίζεται ἡ ἀόρατη παρουσία τῶν Τριῶν Προσώπων τῆς Ἁγίας Τριάδος πίσω ἀπό τήν Ἁγία Τράπεζα».

Σᾶς ἠξίωσεν ὁ Πανάγαθος Κύριος νά ἔχετε καί τήν ἰδιότητα τοῦ Καθηγητοῦ τῆς Θεολογικῆς Σχολῆς τοῦ ΕΚΠΑ, παραλλήλως πρός τήν Ἀρχιερωσύνην σας, καί τιμᾷ τήν Ἱεραρχίαν μας ἡ ἐν αὐτῇ παρουσία Πανεπιστημιακῶν Διδασκάλων. Ἐν συστολῇ, λοιπόν, ἀφ’ ἑνός, καί ἐκ τοῦ Ἀρχιερατικοῦ μου καθήκοντος, λόγῳ πρεσβυτικῆς ἡλικίας καί πρεσβείων Ἀρχιερωσύνης, ἀφ’ ἑτέρου, χαράσσω ἐν ἀγάπῃ καί φιλαδελφίᾳ, μεμνημένος καί τοῦ γεγονότος ὅτι ὑπήρξαμεν ἀμφότεροι, εἰς διαφόρους ἐποχάς, πνευματικά τέκνα τοῦ ἀξιομακαρίστου καί ἁγίου Μητροπολίτου Καστορίας κυροῦ Γρηγορίου (Παπουτσοπούλου), τάς γραμμάς αὐτάς, ἀφοῦ εἴχατε τήν καλωσύνην νά μοῦ ἀποστείλετε τό ἐν θέματι σχετικόν βιβλίον σας.

Δέν ὑφίσταται οὐδεμία διάκρισις «τοῦ Ἐσταυρωμένου τῆς Μεγάλης Παρασκευῆς» καί «τοῦ Ἐσταυρωμένου πρίν ἀπό τήν Ἁγία Τράπεζα καί πάνω ἀπό τήν Ὡραία Πύλη», ἅγιε Ἀδελφέ. Ἕνας εἶναι ὁ Ἐσταυρωμένος «νῦν καί ἀεί καί εἰς τούς αἰῶνας τῶν αἰώνων». Οὐδόλως εἶναι ὁ Ἐσταυρωμένος μιᾶς ἡμέρας, τῆς Ἁγίας καί Μεγάλης Παρασκευῆς, ἀλλ’ «ὁ Θεός ὁ αἰώνιος ὁ τά διῃρημένα συναγαγών εἰς ἑνότητα…»[10]. «Ἥπλωσας τάς παλάμας καί ἥνωσας τά τό πρίν διεστῶτα»[11]. Εἶναι τό καύχημα τοῦ Ἀποστόλου Παύλου· «ἐμοί δέ μή γένοιτο καυχᾶσθαι εἰ μή ἐν τῷ Σταυρῷ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ»[12] καί τό κήρυγμα τοῦ Ἀποστόλου τῶν Ἐθνῶν· «ἡμεῖς δέ κηρύσσομεν Χριστόν ἐσταυρωμένον»[13].

Δέν ἀποσυνδέονται τά δύο τρισμέγιστα καί κοσμοσωτήρια γεγονότα· ὁ Σταυρός καί ἡ Ἀνάστασις. «Τόν Σταυρόν Σου προσκυνοῦμεν Δέσποτα καί τήν Ἁγίαν Σου Ἀνάστασιν δοξάζομεν», ψάλλομεν εἰς τό μέσον τῆς Ἁγίας καί Μεγάλης Τεσσαρακοστῆς, τήν Κυριακήν τῆς Σταυροπροσκυνήσεως. «Ἐν τῷ Σταυρῷ Σου Χριστέ καυχώμεθα, καί τήν Ἀνάστασίν Σου, ὑμνοῦμεν καί δοξάζομεν· σύ γάρ εἶ Θεός ἡμῶν, ἐκτός Σου ἄλλον οὐκ οἴδαμεν»[14].

Καί ὁ μελίρρυτος ποταμός τῆς σοφίας, ὁ Ἅγιος Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος, γράφει σχετικῶς : «Μή ἐπαισχυνθῇς τοσοῦτον ἀγαθόν ἵνα μή σε ἐπαισχυνθῇ ὁ Χριστός, ὅταν ἔρχηται μετά τῆς δόξης αὐτοῦ, καί τό σημεῖον (ὁ Τίμιος Σταυρός) ἔμπροσθεν φαίνεται λάμπον ὑπέρ τήν ἀκτῖνα αὐτήν τοῦ ἡλίου»[15].

«Ὁ Σταυρός πύλας ᾋδου ἠνέωξε καί οὐρανῶν ἁψῖδας ἀνεπέτασε καί Παραδείσου εἴσοδον ἐνεκαίνισε καί τοῦ διαβόλου τά νεῦρα ἐξέκοψε. Οὗτος ὁ Σταυρός τήν οἰκουμένην ἔσωσε καί ἐπέστρεψε, τήν πλάνην ἐξήλασε, τήν ἀλήθειαν ἐπανήγαγε, τήν γῆν οὐρανόν ἐποίησε, τούς ἀνθρώπους ἀγγέλους εἰργάσατο. Διά τοῦτον οἱ δαίμονες οὐκέτι φοβεροί, ἀλλ’ εὐκαταφρόνητοι. Οὐδέ ὁ θάνατος, ἀλλ’ ὕπνος. Διά τοῦτον πάντα ἔρριπται χαμαί κάι πεπάτηται τά πολεμοῦντα ἡμῖν»[16].

Συνεπῶς, Σεβασμιώτατε Πάτερ, ὁ Ἐσταυρωμένος δέν εἶναι ὑπόθεσις μιᾶς ἡμέρας, τῆς Ἁγίας καί Μεγάλης Παρασκευῆς, ἀλλά ἡ ὑπόθεσις τῆς ζωῆς ἑνός ἑκάστου Χριστιανοῦ, ἡ ὑπόθεσις τῆς Ἁγίας τοῦ Χριστοῦ Ἐκκλησίας, ἡ ὑπόθεσις τῆς σωτηρίας ὁλοκλήρου τῆς ἀνθρωπότητος. «Τό αἷμα Ἰησοῦ Χριστοῦ καθαρίζει ἡμᾶς ἀπό πάσης ἁμαρτίας»[17]. «Ὅστις θέλει ὀπίσω μου ἐλθεῖν, ἀπαρνησάσθω ἑαυτόν καί ἀράτω τόν Σταυρόν αὐτοῦ καί ἀκολουθείτω μοι»[18].

Ὅταν ὁ εὐγνώμων ληστής ἀνεφώνησεν ἐπί σταυροῦ· «Μνήσθητί μου, Κύριε, ὅταν ἔλθῃς ἐν τῇ Βασιλείᾳ σου»[19], πιστεύσας Αὐτόν ὡς Βασιλέα σταυρούμενον, ὁ Βασιλεύς τῶν Βασιλευόντων καί Κύριος τῶν κυριευόντων ἀπήντησε «ἀμήν λέγω σοί, σήμερον μετ’ ἐμοῦ ἔσῃ ἐν τῷ Παραδείσῳ»[20]. Κατά τήν ἡμέραν τῆς Σταυρώσεως, τήν Μεγ. Παρασκευήν, ὁ Ἐσταυρωμένος Κύριος καί Θεός ἡμῶν μέ τήν Θεότητά Του καί τήν ἀνθρωπίνην ψυχήν Του εὑρίσκετο ἐν τῷ Παραδείσῳ μετά τοῦ ληστοῦ.

Ὁ Ἐσταυρωμένος Χριστός, λοιπόν, τοποθετημένος ὄπισθεν τῆς Ἁγίας Τραπέζης, ἡ ὁποία εἶναι ὁ Τάφος τοῦ Χριστοῦ καί ὁ Σταυρός εἰς τήν ἀνατολικήν πλευράν τοῦ τάφου, ὅπως συνηθίζεται εἰς ὅλα τά μνήματα τῶν κεκοιμημένων, κατ’ οὐδένα τρόπον δέν παρακωλύει, δέν «ἐκμηδενίζει» καί δέν «ἐκθρονίζει τήν ἀόρατη παρουσία τῶν Τριῶν Προσώπων τῆς Ἁγίας Τριάδος πίσω ἀπό τήν Ἁγία Τράπεζα», τήν Βασιλεία τοῦ Πατρός καί τοῦ Υἱοῦ καί τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, ἀφοῦ ἀποτελεῖ τόν Θρόνον τοῦ δευτέρου Προσώπου τῆς Ἁγίας Τριάδος. Ὁ λογικός αὐτός ἰσχυρισμός προσψαύει, δυστυχῶς, τά κράσπεδα συγχρόνου αἱρέσεως καί συνιστᾶ αἱρετικήν διδασκαλίαν.

Σεβασμιώτατε ἅγιε Ἀδελφέ,

Ὁμολογῶ εἱλικρινῶς καί ἀπό καρδίας ὅτι ἀφ’ ἧς ἡμέρας ἐθέσατε ἐπισήμως τό θέμα αὐτό, ὡς μή ὤφελε, καί τό ὁποῖον ἀπέβη καί ἀποβαίνει διαρκῶς εἰς σκανδαλισμόν τοῦ Λαοῦ τοῦ Θεοῦ, ἡ καρδία μου θλίβεται ὑπερβαλλόντως, ὅταν μάλιστα πληροφορούμεθα ὁμαδικάς ἀντιδράσεις τοῦ Ποιμνίου σας. Λυποῦμαι πολύ διότι ἕνας Σεβασμιώτατος Ἀδελφός μέ φυσικά καί ἐπίκτητα προσόντα καί χαρίσματα οὐ τά τυχόντα φθείρεται διαρκῶς μέ ἕνα θέμα, τό ὁποῖο ἀποτελεῖ πλέον Πανορθόδοξον Παράδοσιν.

Ταπεινή μου γνώμη, ἅγιε Ἀδελφέ, εἶναι ὅτι ὄχι μόνον δέν πρέπει νά ἀφαιρεθῇ ἐκ τοῦ ὄπισθεν  τῆς Ἁγίας Τραπέζης τόπου ὁ Ἐσταυρωμένος, ἀλλ’ ἄν ἦτο δυνατόν καί εἰς προσκυνητάριον τῆς κεντρικῆς εἰσόδου τοῦ Ἱεροῦ Ναοῦ νά ἐτίθετο μονίμως ἡ εἰκονογραφική παράστασις τοῦ Τιμίου Σταυροῦ εἰς τήν σύγχρονον ἐποχήν μας, καθ’ ἥν ἡ Ἑλληνορθόδοξος Πατρίδα μας εἶναι ἐσταυρωμένη καί ἡ Ἁγία μας Ἐκκλησία, διωκομένη ἐπισήμως καί ἀνεπισήμως αἴρει τόν βαρύτατον Σταυρόν της.

Μέ ἁγίαν τόλμην καί ἀρετήν ἐπαναφέρατε, Σεβασμιώτατε, «ἕως ἡμέρα ἐστίν» τόν Ἐσταυρωμένον εἰς τόν Θρόνον Του, ὄπισθεν τῆς Ἁγίας Τραπέζης, εἰς ἀπέραντον χαράν καί εὐφροσύνην τῶν Ὀρθοδόξων καί εἰς ἀπογοήτευσιν καί καταισχύνην τῶν κακοδόξων (καί δή τῶν «μαρτύρων τοῦ Ἰεχωβᾶ», οἱ ὁποῖοι τώρα τρίβουν τάς χεῖρας των ἀπό δαιμονικήν χαράν, καί λοιπῶν πεπλανημένων).

Συγχωρήσατέ με ἅγιε Ἀδελφέ. «Ἀληθεύων ἐν ἀγάπῃ» ἔγραψα τά ὡς ἄνω.

Καί ἐπί τούτοις ἀσπαζόμενος ὑμᾶς ἐν Κυρίῳ, διατελῶ,

 

Μετά πολλῆς τῆς ἐν Χριστῷ ἀγάπης

Ἐλάχιστος Ἀδελφός

Ὁ Μητροπολίτης

†ὁ Κυθήρων καί Ἀντικυθήρων Σεραφείμ

---

[1] Ἄννας Κακαδιάρη, «Παρατηρήσεις ἐπί τῆς ἔντυπης ἔκδοσης τῆς Ἱερᾶς Μητρόπολης Περιστερίου σχετικά μέ τήν «Λανθασμένη θεολογικά καί αὐθαίρετα μόνιμη τοποθέτηση τοῦ «Ἐσταυρωμένου τῆς Μεγάλης Παρασκευῆς» μέσα στό Ἱερό Βῆμα καί πίσω ἀπό τήν Ἁγία Τράπεζα», στό ἱστολόγιο «τάς Θύρας», 27-7-2024.

[2] Ἁγίου Συμεών Θεσσαλονίκης, Κεφάλαιο ΤΝ’, Περί τῶν ἐν τῷ νάρθηκι λεγομένων εὐχῶν, καί τοῦ γινομένου ἐκεῖσε θυμιάματος καί τῆς εἰσόδου. Καί τί ταῦτα σημαίνει, PG 155, 641.

[3] Ἰω. ιδ’, 6-7.

[4] Ἰω. ιδ΄, 8-14.

[5] Ἰω. α, 5-7.

[6] Α΄ στάσις, ὄρθρος Μ. Σαββάτου, Τριῴδιον.

[7] Ἰωάννης Χρυσόστομος, Λόγος Εἰς τόν Σταυρόν καί εἰς τόν ληστήν, PG 49, 403.

[8] Κωνσταντίνου Καλλινίκου, Ὁ Χριστιανικός Ναός καί τά τελούμενα ἐν αὐτῷ, Ἐν Ἀλεξανδρείᾳ, 1921, σελ. 272.

[9] Ἄννας Κακαδιάρη, «Παρατηρήσεις ἐπί τῆς ἔντυπης ἔκδοσης τῆς Ἱερᾶς Μητρόπολης Περιστερίου σχετικά μέ τήν «Λανθασμένη θεολογικά καί αὐθαίρετα μόνιμη τοποθέτηση τοῦ «Ἐσταυρωμένου τῆς Μεγάλης Παρασκευῆς» μέσα στό Ἱερό Βῆμα καί πίσω ἀπό τήν Ἁγία Τράπεζα», στό ἱστολόγιο «τάς Θύρας», 27-7-2024.

[10] Ἀκολουθία τοῦ ἀρραβῶνος.

[11] Κανών Μ. Σαββάτου, ᾠδή γ’.

[12] Γαλ. 6,14.

[13] Α’ Κορ. 1, 23.

[14] Στιχηρόν Ἑσπερινοῦ Σαββάτου, ἤχου πλ.β’.

[15] Ε.Π.Ε. 11, 192.

[16] Ε.Π.Ε. 11, 194.

[17] Α’ Ἰωάν. 1, 7.

[18] Ματθ. 16, 24.

[19] Λουκ. 23, 42.

[20] Λουκ. 23, 43.

Βδελυρές καί ἀξιοθρήνητες βλασφημίες!

Ἕνας ἀντί-Χριστός Πατριάρχης

".....Ἡ Ι΄ Σύναξη τῆς Ἱεραρχίας τοῦ Οἰκουμενικοῦ Θρόνου, ἀπὸ 1ης ἕως 3ης Σεπτεμβρίου 2024, ἄρχισε μὲ τὴ συνηθισμένη εἰσαγωγικὴ ὁμιλία τοῦ Παναγιωτάτου καὶ ἀκολούθησε ἡ ἀντιφώνηση τοῦ πρώτου τῇ τάξει ἐκ τῶν Ἱεραρχῶν τοῦ Θρόνου Σεβ. Μητροπολίτου Γέροντος Χαλκηδόνος κ. Ἐμμανουήλ. Μένει ὄντως ἔκπληκτος κανεὶς μὲ τὰ λόγια τοῦ Σεβασμιωτάτου, τὰ ὁποῖα ὁ Παναγιώτατος ἀποδέχθηκε ὡς ἀπόλυτα φυσικὰ χωρὶς καμία ἀντίρρηση. Δὲν προτίθεμαι νὰ παραθέσω ὅλο τὸ κείμενο (ὁ ἐνδιαφερόμενος μπορεῖ νὰ τὸ ἀναζητήσει στὸν Ὀρθόδοξο Τύπο, φ. 2508 τῆς 6ης Σεπτεμβρίου 2024, σ. 8), μεταφέρω ἁπλῶς κάποια κεντρικὰ νοήματα: Ὁ Πατριάρχης χαρακτηρίζεται ὡς «ὁρατὴ κεφαλὴ τῆς Ἐκκλησίας», ἡ ὁποία συμβολίζει «τὴν ἑνότητα τοῦ σώματος». «Ἡ Ἐκκλησία ἐν τῷ προσώπῳ τοῦ Πατριάρχου τὴν ἑνότητα τοῦ οὐρανοῦ καὶ τῆς γῆς ἐμφανίζει». Στὸν Πατριάρχη ἐνεργεῖται «τὸ μυστήριον τῆς κενώσεως τοῦ Χριστοῦ», ἐπειδὴ «τὴν ὑψίστην τιμὴν κατέχων ταπεινοῦται ἵνα πάντας σώση». Στὸ πρόσωπό του «τὴν πολυμέρειαν τῆς Ἐκκλησίας εἰς ἑνότητα συνάγει». Εἶναι «ζῶσα εἰκὼν τῆς ἐν Τριάδι ἑνότητος ἐν ᾗ τὸ ἓν καὶ τὰ πολλὰ οὐκ ἀντίκεινται ἀλλήλοις, ἀλλ’ ἀλλήλοις περιχωροῦσι». «Ὥσπερ ὁ Χριστὸς ἐν τῇ θεανδρικῇ αὐτοῦ ὑποστάσει τὸ κτιστὸν καὶ τὸ ἄκτιστον συνέδεσεν, οὕτω καὶ ὁ Πατριάρχης ἐν τῇ διακονίᾳ αὐτοῦ τὸ οὐράνιον καὶ τὸ ἐπίγειον συνάπτει». Ἐν Αὐτῷ γὰρ ὁρῶμεν τὴν χάριν τοῦ Θεοῦ μετὰ τῆς ἀνθρωπίνης προαιρέσεως συνεργοῦσαν τὴν θείαν σοφίαν μετὰ τῆς ἀνθρωπίνης φρονήσεως συμπορευομένη. Ἀλλὰ καὶ στὴ δύσκολη ἐποχὴ μας «ἵσταται ὡς φάρος τῆς ἀληθείας καὶ τῆς ἀγάπης»....."

 

(«Ορθόδοξος Τύπος», αρ. φύλ. 2513, 11/10/2024, Θεολόγος κ. Λέων Μπράνγκ, «Οἱ σημερινοὶ ἐκφρασταί τοῦ «Οἰκουμενικοῦ» Θρόνου – Α΄ μέρος»)

 Η διάβρωση και η προπαγάνδα καλά κρατεί! Ερήμην, ή τη ανοχή, των «Ποιμένων» η διαθρησκειακή διάβρωση!

 Ὁ διαθρησκειακός Οἰκουμενισμός
ἐν δράσει στά Τρίκαλα τῆς Θεσσαλίας

 

του Δημ. Κ. Αναγνώστου, Θεολόγου

 

Όπως ήδη έχει γίνει γνωστό σε λίγες ημέρες (1-3 Νοεμβρίου τρ. έτους) θα πραγματοποιηθεί στην πόλη των Τρικάλων το 1^ο Διαθρησκευτικό (ή ορθότερα Διαθρησκειακό) Συνέδριο, στη διοργάνωση του οποίου εμπλέκεται η Πρεσβεία της Γερμανίας (!), ο Δήμος Τρικκαίων και το Διορθόδοξο Κέντρο της Εκκλησίας της Ελλάδος.

Ευλόγως έχει προκληθεί ανησυχία στους πιστούς της περιοχής αλλά και ανά την Ελλάδα, αφού γίνεται πλέον εμφανές ότι προωθείται και στη χώρα μας αυτή η «πρωτοβουλία» των διαθρησκειακών συνεδρίων και συναντήσεων, η οποία έχει τουλάχιστον στον εκκλησιαστικό χώρο συσχετιστεί με την λεγομένη «οικουμενική κίνηση» ή, επί το ακριβέστερον, με τον διαβόητο Οικουμενισμό στην διαθρησκειακή του διάσταση.

Και ναι μέν, εν προκειμένω, τη συγκεκριμένη πρωτοβουλία φαίνεται να έχουν λάβει κοσμικοί-πολιτικοί παράγοντες, ωστόσο εξίσου φανερόν είναι ότι σαφώς έχουν εμπλακεί και εκκλησιαστικοί φορείς και παράγοντες, όπως το Διορθόδοξο Κέντρο της Εκκλησίας της Ελλάδος και όχι μόνον, όπως θα δούμε εν συνεχεία.

Εν τω μεταξύ έχει κυκλοφορηθεί το «Πρόγραμμα» του εν λόγω Συνεδρίου, εκ του οποίου προκύπτει σαφώς ότι στην όλη διάρθρωσή του επικρατεί ένα πνεύμα, εμμέσως πλήν σαφώς, συγκρητιστικό, το οποίο κάθε άλλο παρά αποδεκτό είναι από την Παράδοση και τη διδασκαλία της Ορθοδόξου Εκκλησίας.

Οι πολιτικοί και εν γένει κοσμικοί παράγοντες μπορούν να λαμβάνουν όποιες πρωτοβουλίες επιθυμούν, εντός βεβαίως του πλαισίου του Συντάγματος και των Νόμων του Κράτους μας, η εμπλοκή όμως και συμμετοχή εκκλησιαστικών προσώπων και φορέων (πρέπει να) εξαρτάται (κυρίως) και από άλλες δεσμεύσεις και κανόνες. Και ασφαλώς ο λαός του Θεού όχι απλώς δικαιούται αλλά επιβάλλεται να ενημερώνεται σχετικώς, να έχει λόγο επ΄ αυτών και όπου χρειάζεται να ασκεί και τον δέοντα έλεγχο.

Σε αυτό το πλαίσιο κινούμενοι, θα σχολιάσουμε σχετικό κείμενο[i] του Προέδρου των Ιεροψαλτών Τρικάλων, με το οποίο ο συντάκτης του, επιχειρώντας να διασκεδάσει την ανησυχία των πιστών της περιοχής και όχι μόνον, εμφανίζεται ατυχώς ως επί της ουσίας υπερασπιστής της συγκεκριμένης διοργανώσεως. Η πλέον δε θλιβερή διαπίστωση είναι ότι ο εν λόγω ιεροψάλτης αλλά και υποψήφιος Διδάκτωρ Θεολογίας στο ΑΠΘ, δειλώς μεν, τεχνηέντως δε, αλλά και προπαγανδιστικώς, αφ΄ ενός μεν επιχειρεί να δικαιολογήσει τα αδικαιολόγητα, αφ΄ ετέρου δε να εμφανισθεί ως δήθεν εκφραστής του βαθυτέρου πνεύματος της Εκκλησίας, όπως προφανώς ο ίδιος αλλά και οι οικουμενίζοντες συνήθως το εκλαμβάνουν και το (παρ)ερμηνεύουν.

Ας αναφέρουμε, λοιπόν, κατ΄ αρχάς ολίγα τινά εκ του Προγράμματος του εν λόγω Συνεδρίου, τα οποία προφανώς γνωρίζει ο Πρόεδρος των Ιεροψαλτών Τρικάλων και εντούτοις σπεύδει να υπερασπιστεί επί της ουσίας την διοργάνωσή του, ψέγων μάλιστα εμμέσως πλήν σαφώς τους ανησυχούντες πιστούς (οι οποίοι, κατ΄αυτόν, «νομίζουν ότι γνωρίζουν την αλήθεια, αλλά τελικά «ουδέν οίδαν»»), είτε πρόκειται για συμπολίτες του, είτε για πιστούς από ολόκληρη την Ελλάδα.

Βάσει λοιπόν του Προγράμματός του, κατά τη διάρκεια και στο πλαίσιο του διαθρησκειακού αυτού Συνεδρίου, θα λάβουν χώρα (ενδεικτικά): α) Κατά την πρώτη ημέρα, Χαιρετισμός του Μητροπολίτου Τρίκκης (Τρικάλων) κ. Χρυσοστόμου καθώς και εκπροσώπου του Διορθοδόξου Κέντρου της Εκκλησίας της Ελλάδος, Ομιλία του Ραββίνου Αθηνών, Ομιλία ενός Μωαμεθανού Ιεροδιδασκάλου, Εισηγήσεις δύο Καθηγητών από τη Θεολογική Σχολή του ΑΠΘ, Μουσικό Πρόγραμμα με τη συμμετοχή Χορωδίας του Σωματείου Ιεροψαλτών Τρικάλων και Σεφαραδίτικης Ορχήστρας, β) Κατά την δεύτερη ημέρα, Χαιρετισμός του Μητροπολίτου Θεσσαλονίκης κ. Φιλοθέου, Εισηγήσεις και άλλων δύο Καθηγητών της Θεολογικής Σχολής του ΑΠΘ, Ομιλία δεύτερη του Μωαμεθανού Ιεροδιδασκάλου, Ομιλία μιας Διδάκτορος της Φιλοσοφικής Σχολής του ΑΠΘ με θέμα σχετικό με το Εβραϊκό Ολοκαύτωμα, καθώς και Εισηγήσεις δύο συνεργατών του Διορθοδόξου Κέντρου της Εκκλησίας της Ελλάδος, καθώς επίσης κεντρική μουσική εκδήλωση με Αραβική Οθωμανική και Εβραϊκή Μουσική, και γ) Κατά την τρίτη ημέρα, Θεία Λειτουργία στα Μετέωρα μετά «κατανυκτικής περιηγήσεως», αλλά και επισκέψεις στο Τζαμί και την Εβραϊκή Συναγωγή. Το Συνέδριο που ονομάζεται επισήμως Διαθρησκευτικό, επιβεβαιώνεται όμως ως διαθρησκειακό και χαρακτηρίζεται στο πρόγραμμα και ως «Σεμινάριο», θα ολοκληρωθεί με μία τελική συνάντηση αξιολόγησης (του όλου εγχειρήματος) και ανατροφοδότησης!

Εκ των ανωτέρω προκύπτει πλέον ή σαφώς ότι ο χαρακτήρας του εν λόγω Συνεδρίου-Σεμιναρίου (;) είναι συγκρητιστικός, εφ΄ όσον τοποθετεί την Χριστιανική Πίστη στο επίπεδο των λοιπών Θρησκειών ως μιας εκ των λεγομένων μονοθεϊστικών Θρησκειών, με πρόσχημα ή σκοπό τη συμβίωση, τη συνεργασία και τον Διάλογο μεταξύ των. Επιπλέον δε, «προωθεί» στο πλαίσιο τέτοιων διοργανώσεων συμμετοχές προσώπων, εκπροσώπων και φορέων που κινούνται εκτός των προβλεπομένων από την κανονική τάξη της Εκκλησίας ορίων, δίνοντας την εντύπωση και το λανθασμένο μήνυμα της αναζητήσεως κοινής πορείας των διαφόρων θρησκειών.

Και ναι μέν η Χριστιανική Πίστη και κατ΄ επέκταση η Εκκλησία ουδέποτε θέτουν ζητήματα ή προκαλούν προβλήματα όσον αφορά στην ειρηνική συμβίωση και τον σεβασμό προς τον οιονδήποτε, όμως το πρόβλημα δημιουργείται, πρώτον, εκ των ιδίων των αρχών και πιστευμάτων (ιδιαιτέρως κάποιων εξ αυτών) των διαφόρων θρησκειών (εν προκειμένω του Ιουδαϊσμού και του Μωαμεθανισμού) και, δεύτερον, από το συγκρητιστικό πνεύμα του Οικουμενισμού από το οποίο διακατέχονται συνήθως οι διάφοροι εκπρόσωποι των εκκλησιαστικών και λοιπών συναφών φορέων, οι οποίοι είναι πρόθυμοι να αλλοιώσουν ή καταφρονήσουν την Παράδοση και διδασκαλία της Εκκλησίας χάριν μιας κοσμικού ή καθαρώς αντιχριστιανικού τύπου και περιεχομένου προσεγγίσεως ή συνεργασίας με άλλες θρησκείες.

Επαναλαμβάνουμε όμως και υπογραμμίζουμε ότι το μείζον ζήτημα αποτελεί η μειοδοσία στην Πίστη και την Παράδοση της Εκκλησίας, την οποία επιδεικνύουν οι εκπρόσωποί της και ιδίως οι Ποιμένες και οι θεολόγοι της. Αυτών οι οικουμενίζουσες (εκκοσμικευμένες και νεωτεριστικές) θεωρήσεις και στάσεις επηρεάζουν την αντίληψη και τα κριτήρια και των διαφόρων στελεχών του εκκλησιαστικού έργου, όπως προφανώς συμβαίνει και στην περίπτωση του Προέδρου των ιεροψαλτών του Νομού Τρικάλων.

Ο τελευταίος, αντί να συνταχθεί με τον πιστό λαό των Τρικάλων και ολόκληρης της Ελλάδος και να συμμεριστεί τον εύλογο σκανδαλισμό του, ανέλαβε το άχαρι έργο της υπερασπίσεως της καινοφανούς πρωτοβουλίας διοργανώσεως Διαθρησκειακού Συνεδρίου στην Ελληνική Επαρχία. Και μάλιστα πλειοδότησε, υιοθετώντας όλη τη γνωστή σαθρή προσέγγιση την οποία επικαλούνται και εκθέτουν σε ανάλογες περιστάσεις οι οικουμενιστές.

Ειδικότερα, κάνει λόγο για δήθεν διαχρονική «σχέση της Ορθοδοξίας με τους διαθρησκειακούς διαλόγους», υποστηρίζοντας ανακριβώς ότι δήθεν «η ίδια η ιστορία της Εκκλησίας έχει ικανό αριθμό διαλόγων με ετεροθρήσκους, κυρίως Ιουδαίους και Μουσουλμάνους, στους οποίους συμμετείχαν Πατέρες και Άγιοι», συγχέοντας προφανώς την απολογητική των Αγίων και την εκ μέρους των κατάδειξη των πλανών των ετεροθρήσκων και των αιρετικών στους ιδίους, με τους συγχρόνους συγκρητιστικούς διαθρησκειακούς διαλόγους. Παρεκτρεπόμενος δε, φθάνει στο σημείο, καίτοι κατά δήλωσή του υποψήφιος διδάκτωρ της Θεολογίας, να επικαλείται τον ίδιο τον Χριστό, πως τάχα «δεν δίστασε να προχωρήσει σε διάλογο με διαφόρους ανθρώπους και να τους εκθέσει τη διδασκαλία του»(!) συγχέοντας επίσης τη συνομιλία, το κήρυγμα και την πρόσκληση σε μετάνοια εκ μέρους του Κυρίου, με τους συγχρόνους συγκρητιστικούς διαθρησκειακούς Διαλόγους, όπου καλούνται όλες οι θρησκείες να απαρνηθούν την αποκλειστικότητα στην αλήθεια, αποδεχόμενες την μεταξύ τους ισοτιμία. Τι θα μπορούσε, όμως, να αναμένει κάποιος από έναν υποψήφιο διδάκτορα της θεολογίας ο οποίος αδοκίμως αναφέρεται στον Χριστό ως «φορέα»(!) «της μιας και μοναδικής αλήθειας», αντιλέγοντας στον Ίδιο, ο Οποίος είπε ότι «εγώ ειμί η οδός και η αλήθεια και η ζωή»! Η μόνη οδός σωτηρίας και η μόνη Αλήθεια!

                                                                         

---

[i]

https://www.trikalaola.gr/apantisi-tou-proedrou-ieropsalton-trikalon-gia-tin-diathriskeiaki-synantisi/

 Ἐκ Κυθήρων τούς ἐν Κορίνθω ἐπίσκεψαι πανάχραντε Μυρτιδιώτισσα!

Μυρτιδιώτισσα Κόρη, μή ὑπερίδης δεόμεθα τοῦ αἰτήματος τῶν ἐν Κορίνθω εὐσεβῶν ὑπό τήν προστασίαν καί σκέπην Σου καταφεύγοντας. Τήν ἱεράν μνήμην σου σήμερον, κατά τήν ἐκκλησιαστικήν τάξιν καί παράδοσιν, τιμῶντες, νοερῶς τήν ἐν Κυθήροις Ἁγίαν Εικόνα σου γονυκλινῶς προσκυνοῦντες, ἐπικαλούμεθα τήν ἰσχυράν πρός τόν Υἱόν Σου καί Κύριον ὑπέρ ἡμῶν μεσιτείαν Σου, πρεσβείαις καί τῆς σήμερον πρό τριακονταπενταετίας κοιμηθείσης ὁσίας μητρός ἡμῶν Ταρασίας ("Ταρσώ") τῆς διά Χριστόν σαλῆς (24.9/7.10.1989).

 

 

Ἀπολυτίκιον Παναγίας Μυρτιδιωτίσσης

 

Ἦχος δ’.

 

Λαοί νῦν κροτήσωμεν, δεῦτε τάς χεῖρας πιστῶς καί ἄσωμεν ἄσμασι τῇ Θεομήτορι ἐν πόθῳ κραυγάζοντες˙ Χαῖρε ἡ προστασία πάντων τῶν δεομένων Χαῖρε ἡ σωτηρία τῶν τιμώντων σε πόθῳ, Χαῖρε ἡ τῷ παραλύτῳ τήν ἴασιν βραβεύσασα.

Ταρσώ, η διά Χριστόν Σαλή (+1989)

Η Ταρσώ (ή Ταρασία) Ζαγοραίου γεννήθηκε στις 4 Ιουλίου του έτους 1910, στο χωριό Ρογό, της περιοχής Κορθίου της Άνδρου. Οι γονείς της Περικλής και Μαρία ιδιαίτερα θεοσεβείς και εργατικοί άνθρωποι απέκτησαν έξι παιδιά, εκ των οποίων η μικρότερη ήταν η Ταρσώ. Έλαβε σπουδαία για την εποχή μόρφωση, αριστεύοντας στα μαθητικά της χρόνια. Σε ηλικία 14 ετών άρχισε να εκδηλώνει κλήση για την πνευματική ζωή κατόπιν θείας αγγελικής επισκέψεως όπως η ίδια μαρτυρούσε. Μάλιστα είναι η ηλικία που αρχίζει να παρουσιάζει μία παράδοξη συμπεριφορά η οποία στη συνέχεια οδήγησε στην υιοθέτηση της διά Χριστόν σαλότητας185 . Συγκεκριμένα ήθελε να απομονώνεται μακριά από τους ανθρώπους και την οικογένειά της, να προσεύχεται και να συζητάει πνευματικά θέματα, που άπτονταν τη μεταθανάτια ζωή. Άρχισε επίσης να εκδηλώνει το χάρισμα της διοράσεως παρά το νεαρό της ηλικίας της. Μετά το 1931 η ίδια και η οικογένειά της εγκαταστάθηκαν στην Αθήνα με αφορμή το γάμο της αδερφής της Αικατερίνη. Η συμπεριφορά της παρέμενε και στην Αθήνα ιδιαίτερα εσωστρεφής, ήρεμη αλλά αγαπητή σε όλους φέροντας όμως και τα χαρακτηριστικά της σαλότητας. Φορούσε ένα λευκό χιτώνα με ένα λευκό μαντήλι και παλιά παπούτσια. Ακόμα και όταν της έδιναν καινούρια προσπαθούσε με κάθε τρόπο να τα κάνει να φαίνονται παλιά. Προτιμούσε να απομακρύνεται από το σπίτι προς άγνωστη για τους άλλους κατεύθυνση χωρίς να νιώθει κάποιο φόβο. Το 1939 πριν τον πόλεμο, της έγινε πρόταση για γάμο κι ενώ η ίδια πήγε μαζί με τον αδερφό της στο συνοικέσιο, ένας μικρός πειρασμός που κατά την Ταρσώ επέτρεψε ο Θεός, έκανε τον αδελφό της να παρεξηγηθεί και να φύγουν. Χωρίς καμία δυσαρέσκεια και αντίδραση αλλά με μία απάθεια δέχτηκε το γεγονός όπως άλλωστε έκανε και με όλες τις περιστάσεις στη ζωή της, διατηρώντας εσωτερικά μία μυστική και συνεχή επικοινωνία με το Νυμφίο Χριστό, στον οποίο έδειχνε απόλυτη εμπιστοσύνη και πίστη, χαρακτηριστικό που διέκρινε τους διά Χριστόν σαλούς Αγίους. Τα χρόνια του πολέμου βρέθηκε με την οικογένειά της στην Άνδρο για να επιστρέψει πάλι στην Αθήνα το 1942 έτος κατά το οποίο άρχισε να εκδηλώνει εντονότερα τη διά Χριστόν σαλότητα, γεγονός που ανησύχησε τους γονείς της και την οδήγησαν στον ψυχίατρο παρά τη θέλησή της για να προλάβουν την επιδείνωση της κατάστασης. Στο ψυχιατρείο διαγνώστηκε με «σχιζοφρένεια» διότι εξέλαβαν τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της απομόνωσης από τις κοινωνικές σχέσεις, της διοράσεως και της μυστικής επικοινωνίας, επειδή ισχυριζόταν ότι άκουγε φωνές κεκοιμημένων, ως πειστικά «ευρύματα» ψυχοπαθολογίας. Αυτό είχε ως συνέπεια να υποβληθεί σε χειρουργική επέμβαση, χωρίς ωστόσο να έχει κάποια επίπτωση στην υγεία της, στις ψυχικές και διανοητικές λειτουργίες της. Αλλά εφεξής χαρακτηρίστηκε ως «σχιζοφρενής», ως τρελή. Για την Ταρσώ ο πειρασμός της αναγκαστικής υποβολής της σε ψυχιατρική χειρουργική επέμβαση ήταν από το Θεό το καθορισμένο ψυχοσωματικό υπόβαθρο της εκφράσεως της πνευματικής σαλότητας, ασκούμενη στην έσχατη ταπείνωση. Μια ταπείνωση που προσέλκυε τη Χάρη του Θεού ώστε και οι σφαίρες ακόμη να μην την αγγίζουν. Η ανησυχία όμως της μητέρας της ολοένα και μεγάλωνε για την κατάσταση της Ταρσώς γι’ αυτό και αποφάσισε να την οδηγήσει στην Ιερά Μονή Παναγίας Πευκοβουνογιατρίσσης, στην Κερατέα, όπου είχε γίνει γνωστό πως βρίσκεται ο κτήτορας και Επίσκοπος της Μονής Ματθαίος, ο οποίος επιτελούσε θεραπείες και θαύματα. Έμειναν για τρεις μήνες χωρίς κάποια βελτίωση και η μητέρα της της ζήτησε να φύγουν. Η Ταρσώ αρνήθηκε και παρέμεινε εκεί μέχρι το τέλος της επίγειας ζωής της. Ωστόσο δεν κατατάχθηκε στην αδελφότητα της Μονής αλλά παρέμεινε για αρκετό καιρό στον ξενώνα του μοναστηριού μαζί με τις άλλες δόκιμες, υπηρετώντας όμως σε διάφορα διακονήματα και παρακολουθώντας τις καθημερινές ακολουθίες. Συγκεκριμένα της είχαν αναθέσει το διακόνημα της αντιγραφής χειρογράφων από το αρχείο της βιβλιοθήκης που διέθετε το μοναστήρι, επειδή η Ταρσώ ήταν καλλιγράφος. Επίσης ήταν υπεύθυνη για τη μεταφορά του γάλατος από τα μαντρειά, τα οποία βρίσκονταν σε απόσταση περίπου 500 μέτρα από τη Μονή, μέχρι τα μαγειρεία και συμμετείχε και σε άλλες συλλογικές εργασίες. Όταν δεν είχε κάποιο διακόνημα προτιμούσε να κάθεται στο κελί της και να προσεύχεται. Με το πέρασμα του χρόνου άρχισε να συμπεριφέρεται και να μιλά παράξενα, να επιτιμά τους ανθρώπους, γεγονός που προκάλεσε την απομάκρυνσή της από τον ξενώνα, όπου είχε μείνει δύο χρόνια και την εγκατάστασή της έξω από τη Μονή, στην ύπαιθρο, χωρίς κάποια συγκεκριμένη στέγη. Εκεί έμεινε μέχρι το 1988 και μόλις την τελευταία δεκαετία ένιωσε την ανάγκη να επιδιορθώσει κάποια χαλάσματα που υπήρχαν εκεί, στήνοντας μια πρόχειρη καλύβα με τσιμεντόλιθους και νάιλον για να έχει μια σταθερή στέγη. Η ακραία ασκητική της ζωή μέσα σε αντίξοες συνθήκες, η ατημέλητη ενδυμασία και γενικότερα εμφάνιση, η επιθυμία της να κρύβει ατημέλητη ενδυμασία και γενικότερα εμφάνιση, η επιθυμία της να κρύβει την ωραιότητα του προσώπου της, φορώντας γυαλιά με χοντρούς φακούς χωρίς να τους έχει ανάγκη και καλύπτοντας με μαύρη κορδέλα τη μύτη της, η αυστηρή νηστεία σε συνδυασμό με την αγάπη της για τα ζώα με τα οποία μοίραζε το λιγοστό φαγητό της, η απομόνωση και οι παράξενες συμπεριφορές με σκοπό να αποκρύψουν την αρετή είναι στοιχεία που διαγράφουν την εικόνα της ζωής της διά Χριστόν Σαλότητας της Ταρσώς. Μία εικόνα η οποία στη συνέχεια συμπληρώνεται και από τα χαρίσματά της διοράσεως και της προοράσεως. Ένα από τα γεγονότα που προείδε ήταν και η κοίμησή της, η οποία επήλθε τον Σεπτέμβριο του 1989 στο νοσοκομείο του Μοναστηριού, όπου είχε μεταφερθεί τις τελευταίες μέρες. Η γερόντισσα Ταρσώ μπορεί να μην ανακηρύχθηκε επισήμως ως Αγία αλλά εντούτοις αναδείχθηκε πνευματική ασκήτρια μιας ακραίας μάλιστα μορφής ασκήσεως, της διά Χριστόν σαλότητος.

[ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ, ΘΕΟΛΟΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ, ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, ΠΜΣ «ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ», ΚΛΕΟΠΑΤΡΑ Γ. ΦΩΤΗ, ΓΥΝΑΙΚΑ ΚΑΙ ΣΑΛΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΠΑΡΑΔΟΣΗ, ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ, ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΣΥΜΕΩΝ ΠΑΣΧΑΛΙΔΗΣ, ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2023]

Η ΧΑΡΙΤΟΒΡΥΤΟΣ ΚΑΙ ΕΥΩΔΙΑΖΟΥΣΑ ΚΑΡΑ ΤΗΣ